Ang Kaalam ni Solomon

Gibag-o sa Sept. 12, 2019

Kapitulo 1

1 Higugmaa ang hustisya, kamong mga nagmando sa kalibotan. Ibutang sa tinuoray ang inyong mga hunahuna diha sa Ginoo ug pangitaa siya sa matinud-anon gayod. 2 Sila nga wala magsulay kaniya makakaplag kaniya ug mopakita ngadto kanila nga nagsalig kaniya. 3 Ang katawhan sa Dios mahimulag kaniya tungod sa mga hunahuna nga dili matarong ug kon magpabuangbuang kita sa pagsulay sa iyang pagkagamhanan, maulawan kita. 4 Ang kaalam dili gayod mopuyo diha kang bisan kinsa nga malimbongon o magpaulipon sa sala. 5 Ang tawo nga balaan nakakat-on pagpahilayo gikan sa pagkamalimbongon. Talikdan ug biyaan niya ang mga binuang nga panghunahuna ug dili siya mahimutang sa diha nga himoon ang pagpanglupig.

6 Ang kaalam maoy usa ka espiritu nga mahigalaon sa mga tawo apan dili siya mopasaylo kang bisan kinsa nga magsulti batok sa Dios kay ang Dios nasayod man sa atong mga gibati ug mga hunahuna ug namati sa atong tagsatagsa ka pulong. 7 Tungod kay ang tibuok kalibotan napuno man sa espiritu sa Ginoo nga naghugpong sa tanan nga anaa niini, nahibalo siya sa tagsatagsa ka pulong nga gisulti sa mga tawo. 8 Walay tawo nga nagsultig daotan nga dili niya maalinggatan ug sa madugay o sa madali makadawat siya sa tukma nga silot. 9 Ang mga tuyo sa mga tawong dili diosnon usisahon pag-ayo; ang ilang mga pulong itaho ngadto sa Ginoo ug unya makadawat sila sa silot nga angay sa ilang kadaotan. 10 Ang Dios makadungog sa tanan ug dili matago kaniya ang imong mga mulo. 11 Busa pagbantay gayod nga dili ka magbagulbol kay wala kini kapuslanan ug ayaw pagsultig dili maayo batok sa uban. Ang labing tinago nga mga butang nga imong isulti adunay sangpotanan ug ang pagpamakak maglaglag sa imong kalag.

12 Ayaw pagpatya ang imong kaugalingon pinaagi sa daotan nga mga buhat. 13 Ang Dios wala magmugna sa kamatayon ug kon ang buhi nga mga binuhat mamatay, dili siya malipay niini. 14 Gibuhat niya ang tanan aron magpadayon kini ug ang tanang butang nga iyang gibuhat maayo. Walay makamatay nga hilo diha kanila. Ang kamatayon dili maoy nagmando sa kalibotan 15 kay ang hustisya sa Dios wala may kataposan.

16 Ang mga tawong dili diosnon nagdalag kamatayon sa ilang kaugalingon pinaagi sa mga butang nga ilang gisulti ug gibuhat. Nangandoy sila sa kamatayon sama nga kini usa ka hinigugma. Nakig-abin sila sa kamatayon kay mao man kini ang angay kanila.

Kapitulo 2

1 Sayop ang daotang mga tawo sa ilang pag-ingon sa ilang kaugalingon, “Ang atong kinabuhi mubo ra ug puno sa kasakit ug kon moabot na ang kataposan niini, wala kitay kalingkawasan. Walay tawo nga mibalik gikan sa kalibotan sa mga patay. 2 Natawo kita nga sulagma lamang ug inigkatapos sa kinabuhi, mahisama lamang kita ug wala gayod matawo. Ang atong gininhawa mawala ingon sa aso; ang atong hunahuna daw usa ka aligato nga gikan sa pinitik sa atong kasingkasing. 3 Inigkapalong niadtong aligatoha, ang atong lawas mahimong abo ug ang atong gininhawa mahimong kabahin sa hangin sa kawanangan. 4 Iniglabay sa panahon, wala nay mahinumdom sa bisan unsa nga atong nahimo ug hikalimtan bisan gani ang atong mga ngalan. Ang atong kinabuhi molabay sama sa agi sa mga panganod ug mahanaw sama sa gabon diha sa kainit sa adlaw. 5 Ang atong panahon niining yuta daw usa ka anino nga lumalabay. Walay makalikay sa adlaw sa atong kamatayon; gitakda na kini ug walay makauswag niini.

6 “Dali, pahimuslan nato ang mga maayong butang sa kinabuhi ug magkinabuhi kita niining kalibotana sama sa atong gihimo sa batan-on pa kita ug walay kabilinggan! 7 Moinom kita sa labing mahal nga mga bino ug gamiton nato ang labing humot nga mga pahumot. Dili nato palabyon ang bisan usa ka bulak sa tingbulak! 8 Sa dili pa malarag ang mga rosas, ato silang kutloon ug idayandayan ta sa atong mga buhok! 9 Mag-ambahan kitang tanan ug magbilin kitag mga timaan sa atong mga hudyaka diha sa tanang dapit! Ingon niana ang kinabuhi ug ato kanang katungod.

10 “Atong daugdaogon ang kabos bisan kon sila matarong. Dili nato tahoron ang mga biyuda o tigulang. 11 Ang atong kusog maoy balaod sa atong katungod kay aduna kitay igong kusog sa pagkab-ot sa atong gusto. Walay makaabot bisan diin pinaagi sa pagkamahuyang! 12 Ang matarong nga mga tawo walay kapuslanan ug mga samokan lamang, busa mangita kitag higayon sa paglaglag kanila. Supak sila sa atong gibuhat; nagpasangil sila kanato nga kita nagsupak sa Balaod ni Moises ug naglapas sa mga pagtulon-an sa atong mga katigulangan. 13 Nangangkon sila nga nakaila kuno sila sa Dios ug nagtawag sila sa ilang kaugalingon nga mga anak sa Ginoo. 14 Dili kita makaagwanta sa pagtan-aw sa mga tawo nga sama kanila; ang ilang kinabuhi sukwahi sa tibuok natong panghunahuna. 15 Lahi sila sa ubang mga tawo; lain ang ilang mga paagi. 16 Naghunahuna sila nga ang atong sukdanan sa pamatasan hilabihan kadaotan nga kinahanglang likayan ang tanan nga atong gibuhat. Nagpagarbo sila nga ang Dios mao ang ilang Amahan ug nagtuo sila nga human masulti ug mabuhat ang tanan, ang mga matarong lamang maoy malipay. 17 Apan tan-awon ta kon tinuod ba kana! Tan-awon ta unsay mahitabo kon mamatay na sila! 18 Kon ang mga matarong tinuod gayod nga mga anak sa Dios, ang Dios magluwas kanila gikan sa ilang mga kaaway. 19 Busa sulayan ta sila. Ato silang daugdaogon ug sakiton; unya sutaon ta unsa sila ka malinawon ug ka makatarunganon! Sutaon ta asa kutob ang ilang pailob! 20 Silotan ta sila sa usa ka makauulaw nga kamatayon kay nag-ingon man sila nga ang Dios maoy manalipod kanila.”

21 Ingon niini ang hunahuna sa daotang mga tawo apan sayop sila. Nabutaan sila sa ilang kaugalingong kadaotan. 22 Wala gayod sila mahibalo sa mga tinago nga katuyoan sa Dios; wala gayod sila maglaom sa mga ganti sa usa ka kinabuhi nga balaan ug walay buling. 23 Sa pagbuhat sa Dios kanato, dili niya tuyo nga kita mamatay. Gibuhat kita niya sama sa iyang kaugalingon. 24 Ang kasina sa yawa mao ang nagdala sa kamatayon nganhi sa kalibotan ug sila nga iya sa yawa mao ang mangamatay.

Kapitulo 3

1 Apan ang matarong nga mga tawo panalipdan sa Dios ug dili gayod mag-antos sa kasakit. 2 Sa mga mata sa mga buangbuang, daw patay na sila ug ang ilang kamatayon giisip nga usa ka kasakit 3 ug ang ilang pagbiya kanato mao ang ilang pagkapukan. Apan sa pagkatinuod, ang matarong anaa hinuon sa kalinaw. 4 Daw nag-antos sila sa silot apan naghupot diay sila sa masaligong paglaom sa pagkawalay kamatayon. 5 Ang ilang mga giantos gamay ra kon itandi sa mga kabulahanan nga ilang pagadawaton. 6 Ang Dios nagsulay kanila sama sa bulawan diha sa usa ka mainit nga kalayo ug nakaplagan sila nga angay sa pagpakig-uban kaniya. Gidawat niya sila sama sa iyang pagdawat sa mga halad nga sunogon didto sa altar sa mga nagsimba kaniya.

7 Inig-abot sa Dios aron pagganti sa mga matarong, mosidlak sila atubangan sa mga daotan daw kalayo diha sa uga nga uhot. 8 Magmando sila sa kanasoran ug mga katawhan ug ang Ginoo maoy maghari kanila hangtod sa kahangtoran. 9 Sila nga nagsalig sa Dios makasabot sa kamatuoran. Sila nga nagmatinumanon kaniya magkinabuhi uban kaniya diha sa iyang gugma kay siya maayo ug maluluy-on kanila nga iyang gipili.

10 Apan ang mga wala moila sa Dios makadawat sa silot nga angay sa ilang daotan nga mga hunahuna tungod kay nakigbatok man sila sa Ginoo ug wala magtagad sa unsay matarong. 11 Ang tawo nga dili mogamit sa kaalam o sa pagtulon-an makapaabot ug usa ka alaot nga kinabuhi alang kaniya. Wala siyay butang nga angay kalaoman. Wala siyay maani sa iyang pagbudlay ug walay kapuslanan ang iyang gipangbuhat. 12 Buangbuang gayod ang babaye nga iyang mapangasawa ug ang iya unyang mga anak mahimong daotan. 13 Ang tanan niyang mga kaliwat mahimong tinunglo.

Sa adlaw sa paghukom ang Dios magganti sa babaye nga wala gayod makapanganak basta dili siya sad-an sa pagpanapaw. Unya magmalipayon siya. 14 Niadtong adlawa bisan ang lalaki nga gikapon gantihan sa kalipay kon nagtamod siya sa Balaod ug wala siya magtipig ug kahiubos batok sa Ginoo. Tungod kay siya matinumanon man, makadawat siya ug linain nga ganti nga mas bililhon pa kay sa pagbaton ug mga anak: usa ka dapit didto sa langitnong Templo. 15 Ang matarong nga mga buhat sama sa usa ka kahoy nga naghatag ug katingalahang bunga. Ang kaalam sama sa usa ka gamot nga buhi ug makahatag kanunay ug bag-ong mga saha.

16 Apan ang mga bata nga matawo gikan sa pagpanapaw o sa usa ka gidili nga panaghiusa sayo nga mamatay. 17 Ug bisan magpuyo sila ug taas nga panahon, dili gayod sila matigayon. Dili sila tahoron kon matigulang na sila 18 ug kon mamatay sila nga bata pa wala silay kalaoman o kalipay sa Adlaw sa Paghukom. 19 Ang mga bata nga matawo gikan sa usa ka gidili nga panagtipon mag-antos sa daotang kapalaran.

Kapitulo 4

1 Mas maayo ang pagbaton ug dalaygong kinaiya bisan kon ikaw walay anak. Ang imong dalaygong kinaiya ilhon sa ubang mga tawo ug sa Dios ug mahinumdoman ikaw tungod niini hangtod sa kahangtoran. 2 Ang dalaygong kinaiya naghatag ug panig-ingnan aron sundon sa mga tawo; kon wala kini, pangitaon nila kini. Mao kini kanunay ang labing maayong ganti nga maangkon sa usa ka tawo. Mao kini ang labing hamili sa tanang maayong hiyas nga mahuptan sa usa ka tawo.

3 Apan bisan unsa pa kadaghan ang mga anak nga matawo kanila nga dili mahadlokon sa Dios, wala gayod kanilay matigayon. Ang ilang mga anak nga natawo gawas sa kaminyoon dili gayod makabutang ug lig-ong sukaranan alang sa ilang kaugalingon ug dili gayod sila makagamot ug halalom. 4 Sama sa mga kahoy nga mabaw rag mga gamot, manahon sila sa mubong panahon apan matay-og sila sa hangin ug ang unos moibot kanila. 5 Ang ilang mga sanga mabali sa dili pa magulang; ang ilang mga bunga dili gayod mahinog ug wala gayod kini kapuslanan. 6 Sa Adlaw sa Paghukom ang mga bata nga matawo gikan sa usa ka gidili nga panagtipon mahimong mga saksi sa sala sa ilang mga ginikanan ug magsaksi batok kanila.

7 Apan ang matarong nga mga tawo makakaplag ug kapahulayan bisan kon mamatay silag sayo. 8 Nagpasidungog kita sa mga tigulang dili lamang tungod kay sila nakapuyo ug taas nga panahon. 9 Ang kaalam ug ang katarong maoy mga timaan sa kahingkod nga moabot uban sa katigulangon.

10 Kaniadto, may usa ka tawo nga ginganlag Enoc nga nakapahimuot sa Dios ug ang Dios nahigugma kaniya. Samtang buhi pa si Enoc tipon sa mga makasasala, gikuha siya sa Dios 11 aron ang daotan ug ang bakak dili makabuling sa iyang hunahuna ug kalag. 12 Nahibalo kita nga ang mga tawong mahigugmaon sa mga daotang butang dili na makaila unsa ang maayo. Ang mga tawong inosente mahimong daotan kaayo tungod sa mga hinakog nga tinguha ug wala na silay mahunahuna gawas sa ilang gusto. 13 Apan si Enoc nakadangat sa kahingpitan sulod sa mubo nga panahon ug nagkinabuhi siya nga matarong sa tibuok niyang kinabuhi. 14 Ang Ginoo nahimuot sa kinabuhi ni Enoc ug gidali siya pagkuha gikan niining daotan nga kalibotan. Ang mga tawo nakamatngon sa iyang paggikan apan wala sila makasabot niini o makakat-on sa pagtulon-an 15 nga ang Dios maayo ug maluluy-on sa iyang kaugalingong katawhan ug panalipdan niya sila nga iyang gipili.

16 Bisan kon ang mga matarong nga mga tawo mamatay, makahimo sila sa pagpakaulaw sa daotang mga tawo nga buhi pa. Bisan sa ilang katigulangon, ang mga daotan pakaulawan sa mga batan-on nga nakadangat na sa kahingpitan. 17 Ang maalamon mahimong mamatay nga batan-on pa apan ang daotan dili gayod makasabot nga kini ang paagi sa Ginoo sa pagkuha kanila aron sila malikay sa kadaotan. 18 Ila lamang gikataw-an ang kamatayon sa usa ka maalamon apan ang Ginoo sa dili madugay maoy mokatawa kanila. Inigkamatay nila, dili sila hatagan ug usa ka dungganan nga paglubong. Bisan ang mga patay mangyam-id ug lud-on kanila hangtod sa kahangtoran. 19 Ibusdak sila sa Dios ngadto sa yuta ug dili sila makatingog. Sama sa mga balay nga tay-ogon sa ilang gisukaran, mahimo silang mga tapok sa mga ginuba. Mag-antos sila sa kasakit. Dali ra malimot ang mga tawo sa tanan mahitungod kanila. 20 Malisang sila sa panahon sa paghukom kay husayon man ang ilang mga sala. Mobarog sila nga sinilotan tungod sa ilang kaugalingong mga binuhatan nga supak sa balaod.

Kapitulo 5

1 Niadto unyang adlawa ang matarong nga tawo mobarog nga puno sa pagsalig atubangan sa nagdaugdaog kaniya ug sa wala magpakabana sa iyang mga paghago. 2 Matingala sila inigkakita nila nga naluwas siya ug mangurog sila tungod sa makalilisang nga kahadlok. 3 Unya magbasol sila sa ilang nabuhat ug mag-agulo sila sa kasakit ug mag-ingnanay sila: 4 “Mao kini ang tawo nga atong gibugalbugalan ug gikataw-an. Pagkabuang diay nato! Nagtuo kita nga buangbuang siya tungod sa paagi sa iyang pagkinabuhi ug sa pagkamatay niya, wala kita magpasidungog kaniya. 5 Ug karon ania siya, usa gayod ka anak sa Dios ug may kaugalingong luna taliwala sa katawhan sa Dios. 6 Kita mao ang nahisalaag gikan sa matarong nga dalan. Wala gayod kita magkinabuhi diha sa kahayag sa pagkamatarong. Wala gayod nato maabti ang unang bidlisiw sa iyang kahayag. 7 Nagkinabuhi kita nga walay tumong inay mosubay kita sa dalan nga gibut-an sa Ginoo nga atong agian. Ug kining atong pagsupak sa balaod nagdala kanato ngadto sa kalaglagan. 8 Hilabihan kita ka mapahitas-on ug nanghambog kita sa atong kadato. Ug karon, unsa may kaayohan nga atong naani gikan niini? 9 Kining tanang mga butang nangahanaw na karon. Nawala na kini sama sa anino, sama sa sugilanon nga imong nadungog ug unya hikalimtan.

10 “Sama sa usa ka sakayan nga maglawig latas sa mga balod sa lawod, moagi kini ug dili magbilin ug timaan ug dili ikaw makaingon nga kini nahiagi. 11 Sama sa usa ka langgam nga molupad sa kahanginan, dili kini magbilin ug timaan nga kini nahiagi. Kalit kini nga molabay, molupad latas sa kahanginan tungod sa gahom sa iyang mga pako ug walay ibilin nga timaan sa iyang pag-agi. 12 Sama sa usa ka udyong nga mogisi sa hangin sa diha nga ipana kini ngadto sa iyang tumong apan ang hangin motikyop dayon sunod niini ug wala nay makasugilon diin kini moagi. 13 Mao usab kita natawo ug unya namatay. Wala kita magbilin ug timaan sa dalaygong kinaiya sa nagsunod kanato. Mangalaglag kita tungod sa atong kaugalingong kadaotan.”

14 Unsa may paglaom nga maangkon sa daotan nga mga tawo? Ang paglaom lamang sa uhot nga gihuyophuyop sa hangin, ang paglaom sa mga bula sa lawod nga mawala diha sa unos ug ang paglaom sa aso diha sa hangin. Ang ilang paglaom molungtad lamang sama sa paghandom nato sa usa ka dinapit nga nagpabilin sa usa ka adlaw ug unya motalikod sa pagkaugma.

15 Apan ang matarong molungtad hangtod sa hangtod. Ang Ginoo maoy moganti kanila; ang Labing Halangdon manalipod kanila. 16 Hatagan sila niya sa harianon nga kasanag ug sa usa ka matahom nga korona. Panalipdan niya sila sa iyang gamhanan nga bukton. 17 Makiggubat siya aron pagbuntog sa iyang mga kaaway ug gamiton niya ang iyang mga binuhat ingon nga hinagiban. 18 Ang katarong maoy iyang salipod sa dughan, ang matuod nga hustisya maoy iyang kalo nga puthaw 19 ug ang pagkabalaan maoy iyang dili madutlan nga taming. 20 Bairon niya ang iyang dakong kasuko ngadto sa pagkaespada ug ang mga gahom sa kinaiyahan moabin kaniya diha sa gubat batok kanila nga may igong kabuang sa pagsukol kaniya. 21 Ang mga kilat moigo sa ilang tuyo sama sa udyong nga gikan sa pana nga panganod. 22 Ang mga bato nga yelo moulan sa iyang mga kaaway sa makalilisang nga kakusog. Ang mga lawod ug mga suba mohaguros diha kanila sa usa ka makaguba nga baha. 23 Dagkong mga bagyo ang mohapak kanila ug sama sa mga uhot, ayagon sila. Ang pagkawalay pagtamod sa mga balaod maoy kalaglagan sa tibuok kalibotan. Ang daotan nga mga binuhatan maoy hinungdan sa pagkapukan sa mga kagamhanan.

Kapitulo 6

1 Busa, kamong mga hari, kamong nagmando sa tibuok kalibotan, patalinghogi ang akong isulti ug pagkat-on gikan niini. 2 Nagdumala kamo sa daghang mga nasod ug mapagarbohon nga daghan ang mga tawo nga ubos sa inyong pagmando 3 apan ang Ginoo nga Labing Halangdon maoy naghatag niining maong awtoridad nganha kaninyo. Usisahon niya unsa ang inyong nabuhat ug unsa ang inyong gilaraw nga buhaton. 4 Nagmando kamo sa ngalan sa Dios ug sa iyang gingharian ug kon dili kamo magmando sa minatarong, kon dili ninyo tumanon ang balaod, kon dili kamo magkinabuhi subay sa kabubut-on sa Dios, 5 mahiagom kamo sa kalit ug makalilisang nga silot. Ang hukom higpit kaayo ilabina alang sa mga anaa sa gahom. 6 Ang ordinaryo nga tawo mahimo nga pasayloon sa iyang kasaypanan tungod sa kaluoy apan sila nga anaa sa gahom moatubang sa usa ka mahigpit nga hukom. 7 Ang Ginoo sa tanan dili mahadlok kang bisan kinsa, bisan unsa pa siya kagamhanan. Siya mismo maoy nagbuhat sa tanan, gamhanan man o ordinaryo ug giangay niya pagsangkap ang tanan. 8 Apan iyang hukman ang binuhatan sa mga nagmando sa labaw nga kahigpit. 9 Gamhanang mga hari, gisulat ko kining mga pulonga alang kaninyo aron mahibalo kamo unsaon pagkinabuhi subay sa kaalam ug paglikay sa mga sayop. 10 Kini mga balaang butang ug kon inyo kining tagdon sa paagi nga balaan, kamo mismo isipon nga balaan. Kon makakat-on kamo niining pagtulon-ana, makahimo kamo pagpanalipod sa inyong kaugalingon sa Adlaw sa Paghukom. 11 Busa himoa ang akong pagtulon-an nga inyong bahandi ug kalipay ug daghan kamog makat-onan.

12 Ang kaalam masanag nga nagsidlak ug dili gayod moawop; sila nga nahigugma ug nangita kaniya sayon nga makakaplag kaniya. 13 Dali siyang magpaila sa iyang kaugalingon kang bisan kinsa nga nagtinguha kaniya. 14 Bangon ug sayo sa buntag aron pagpangita kaniya ug dili ka maglisod kay makaplagan mo siya nga maglingkod sa imong pultahan. 15 Ang inyong pagpangita sa kaalam maoy pagkab-ot sa hingpit nga pagsabot. Kon kanunay kang magbaton ug kaalam, sa dili madugay makakaplag ka sa kalinaw sa hunahuna 16 kay mangita siya kanila nga angay kaniya ug makaplagan ka niya bisan asa ka. Maluluy-on siya ug mouban kanimo sa tanan mong hunahuna.

17 Ang kaalam magsugod sa dihang kinasingkasing kang magtinguha sa pagkat-on. Ang tinguha sa pagbaton sa kaalam maoy paghigugma kaniya; 18 ang paghigugma kaniya maoy pag-amping sa iyang mga balaod; ang pag-amping sa iyang mga balaod usa ka kasigurohan sa pagkawalay kamatayon. 19 Ang pagkawalay kamatayon magdala kanimo haduol sa Dios. 20 Kining tinguha sa pagbaton sa kaalam mag-andam kanimo sa pagmando sa usa ka gingharian. 21 Busa, kamo nga nagmando sa kanasoran, kon gimahal ninyo ang inyong trono ug sitro, pasidunggi ang kaalam aron magmando kamo hangtod sa kahangtoran.

22 Tug-anan ko kamo unsa ang kaalam ug unsay sinugdanan niini. Dili ako magtago bisan unsa. Subayon ko ang iyang kasaysayan gikan sa sinugdan ug ablihan ko alang sa tanan ang kahibalo mahitungod kaniya. Wala akoy ilimod nga bisan unsang bahin sa kamatuoran. 23 Dili ako maghinakog pinaagi sa pagtago sa akong kahibalo tungod kay ang kaalam ug ang kahakog dili gayod mag-uban. 24 Sa dihang magkaanam kadaghan ang mga maalamon nga mga tawo, labawng mahilayo sa kadaot ang kalibotan. Ang usa ka maantigo nga hari kasaligan nga maghatag sa iyang katawhan niining matanga sa kasigurohan. 25 Busa, tun-i ang akong itudlo kaninyo karon ug magpahimulos kamo niini.

Kapitulo 7

1 Ako usab usa ka tawo nga mortal, nga sama sa tanan, ug usa ka anak kaniya nga unang gibuhat sa yuta. 2 Ug sulod sa tagoangkan sa akong inahan giumol nga unod sa panahon sa napulo ka bulan, nga naporma sa dugo, gikan sa binhi sa lalaki, ug ang lawasnong pagtagbaw nga anaa sa pagkatulog. 3 Sa nahimugso na ako, miabot ako sa kalibotan sama sa uban. Nagsugod ako sa pagginhawa sa samang hangin nga giginhawa sa tanan ug sama kang bisan kinsa ang unang tingog nga akong gihimo mao ang paghilak. 4 Gilampinan ako ug gialimahan. 5 Walay hari nga nagsugod ug kinabuhi nga lahi niini. 6 Kay alang kanatong tanan, adunay usa ka paagi sa pagsulod sa kinabuhi ug usa usab ka paagi sa paggawas niini.

7 Sa pagkamatngon ko nga ako usa lamang ka tawo, nag-ampo ako ug gihatag kanako ang pagpanabot. Miabot kanako ang espiritu sa kaalam. 8 Gimahal ko siya labaw kay sa bisan unsang trono o korona. Walay bili ang bahandi kon itandi kaniya. 9 Ang mahalon nga mga alahas dili makatupong sa iyang bili; kon itandi sa kaalam, ang tanang bulawan sa kalibotan mahisama lamang sa usa ka pudyot nga balas ug ang plata mahisama lamang sa lapok. 10 Gimahal ko siya labaw sa maayong panglawas ug sa maayong panagway. Iyaha sa kaalam ang usa ka kasanag nga dili gayod moawop ug gipalabi ko kini labaw sa bisan unsang kahayag.

11 Uban sa kaalam miabot kanako ang tanang maayong butang. Gidad-an ako niya sa dili ikaasoy nga mga bahandi. 12 Nalipay ako niining tanan tungod kay ang kaalam nagdala niini ngari kanako. Wala ako makaamgo kaniadto nga siya mao ang tinubdan niining tanang mga butang. 13 Kinasingkasing ang akong pagkat-on gikan kaniya ug karon nalipay ako sa pagpakig-ambit sa akong nakat-onan. 14 Walay makahurot sa mga bahandi sa kaalam. Gamita kining mga bahandia ug kamo mahimong mga higala sa Dios. Uyon siya sa tanan nga inyong nakat-onan gikan kaniya.

15 Nag-ampo ako sa Dios nga ang akong mga hunahuna mahimo untang takos sa akong nakat-onan ug nga magsulti unta ako subay sa iyang kabubut-on. Siya mao ang giya sa kaalam ug siya nagabadlong kanila nga maalamon. 16 Ubos kita sa iyang gahom ug awtoridad—kita mismo, ang atong mga pulong ug ang tanan nga atong pagpanabot ug kahibalo. 17 Siya mao ang naghatag kanako sa matuod nga kahibalo mahitungod sa han-ay sa kalibotan ug sa mga gahom sa kinaiyahan; 18 mahitungod sa sinugdanan, tungatunga ug kataposan sa kapanahonan, sa kalihokan sa adlaw ug sa kausaban sa mga panahon, 19 sa pagpundok sa mga bituon ug sa pagtuyok sa mga tuig. 20 Nagtudlo siya kanako mahitungod sa kinaiya sa mga buhi nga mga binuhat ug sa linihokan sa mga mananap nga ihalas, sa gahom sa mga espiritu* ug sa mga gahom sa pagpangatarungan sa mga tawo, sa nagkalainlaing matang sa mga tanom ug sa kagamitan sa ilang mga gamot aron itambal. 21 Nakakat-on ako sa mga butang nga nahibaloan na kaayo ug sa mga butang nga wala pa gayod mahibaloi sukad masukad 22 tungod kay ang kaalam nga maoy nagporma sa tanan nga ania sa kalibotan mao man ang nagtudlo kanako.

Ang espiritu sa kaalam puno sa panabot ug balaan usab. Usa ra siya sa kinaiyahan apan nagpadayag sa iyang kaugalingon sa daghan nga mga paagi. Dili kini siya binuhat sa bisan unsang butang dinhi sa yuta ug nagbuhat kini nga may kagawasan. Kini tin-aw, limpyo ug masaligon ug dili kini kapasipad-an. Mahigugmaon kini sa maayo. Hait kini ug dili mabuntog, 23 maluluy-on ug higala sa mga tawo. Kasaligan kini ug dili kaduhaduhaan ug walay kabalaka. Aduna kini gahom sa tanang mga butang ug nakakita sa tanan. Midulot kini sa tanan nga may panabot, putli ug kanila nga maantigo gayod.

24 Ang kaalam mas abtik pa kay sa bisan unsang lihok; putli siya kaayo ug molagbas siya sa tanang mga butang. 25 Siya maoy usa ka gininhawa sa gahom sa Dios—usa ka tubod nga putli ug sanag sa himaya nga gikan sa Labing Gamhanan. Walay bisan unsa nga may buling nga makasulod sa kaalam. 26 Hulagway siya sa kahayag nga walay kinutoban, usa ka hingpit nga salamin sa kalihokan ug kaayo sa Dios. 27 Bisan kon ang kaalam magabuhat nga siya rang usa, makabuhat siya bisan unsa. Bag-ohon niya ang tanan bisan kon siya mismo dili mag-usab-usab. Gikan sa tanang kaliwatan nagasulod siya sa mga kalag sa balaan nga mga tawo ug naghimo kanila nga mga higala ug propeta sa Dios. 28 Wala nay mas gihigugma sa Dios kay sa mga tawo nga suod sa kaalam. 29 Ang kaalam mas matahom pa kay sa adlaw ug sa tanan nga kabituonan. Mas maayo siya kay sa kahayag mismo 30 tungod kay ang gabii magsunod man kanunay sa adlaw apan ang daotan dili gayod makabuntog sa kaalam.

Kapitulo 8

1 Ang iyang dakong gahom miabot ngadto sa tanang bahin sa kalibotan ug gipahimutang niya pag-ayo ang tanan.

2 Gihigugma ko ang kaalam. Gitinguha ko siya niadtong batan-on pa ako ug gusto ko siyang pangasaw-on. Nabihag ako sa iyang katahom. 3 Gihimaya sa kaalam ang iyang hamili nga kagikan pinaagi sa pagpuyo uban sa Dios, ang Ginoo sa tanan, kinsa naghigugma kaniya. 4 Nahibalo siya sa mga misteryo sa Dios ug nagtabang sa iyang pagabuhaton.

5 Maayo ba ang paghupot ug mga bahandi niining kalibotana? Wala nay makapahimo kanimo nga mas adunahan kay sa kaalam nga maoy nagpalihok sa tanan. 6 Mapuslanon ba ang paghupot sa kahibalo? Wala nay mas maayo kay sa kaalam nga naghatag ug hitsura sa tanan nga mga butang nga ania sa kalibotan. 7 Nahigugma ka ba sa hustisya? Ang tanan nga mga dalaygong kinaiya bunga sa buhat sa kaalam: ang hustisya ug ang kaisog, ang pagpugong sa kaugalingon ug ang pagpanabot. Ang kinabuhi dili makatanyag kanato ug mas bililhon pa kay niining mga butanga. 8 Buot ba ikaw nga magbaton ug lapad nga kasinatian? Ang kaalam nahibalo sa mga pagtulon-an sa kasaysayan ug makahibalo sa mahitabo sa umaabot. Nasayod siya unsaon paghubad sa gisulti sa mga tawo ug unsaon pagsulbad ang mga suliran. Mahibalo siya sa mga milagro nga buhaton sa Dios ug sa mga sangpotanan sa mga panghitabo sa kasaysayan.

9 Busa nakahukom ako sa pagdala sa kaalam ngadto sa amo aron magpuyo kini uban kanako kay nahibalo ako nga maghatag siya kanako sa maayong tambag ug magdasig kanako sa mga panahon sa kasamok ug kaguol. 10 Miingon ako sa akong kaugalingon, “Tungod kaniya pasidunggan ako sa bisan diing tigom. Ang mga tigulang magtamod kanako bisan kon ako batan-on pa. 11 Makaplagan nila nga ang akong mga hunahuna nagpakita ug halalom nga pagpanugkad ug kadtong anaa sa gahom magdayeg kanako. 12 Kon maghilom ako, maghulat sila kanus-a ako mosulti ug inigsulti nako, mamati sila. Bisan kon taas ang akong isulti mamati sila pag-ayo. 13 Tungod sa kaalam dili ako mamatay. Magpuyo ako hangtod sa kahangtoran diha sa panumdoman sa magsunod kanako. 14 Magbaton ako ug gahom diha sa mga nasod ug mga tawo; 15 ang gikahadlokan nga mga hari mapuno sa kalisang sa diha nga hisgotan ang akong ngalan. Mahimo akong bantogan ingon nga usa ka maayong hari ug usa ka maisog nga sundalo. 16 Inigpauli nako sa akong balay, makaplagan ko ang katagbawan kay walay panagsumpaki o kasakit diha sa pagpuyo uban sa kaalam kondili kalipay lamang ug kasadya.”

17 Busa ako kining gihunahuna: ang pagpakigminyo sa kaalam maoy pagpuyo hangtod sa kahangtoran, 18 ang paghigugma kaniya maoy kalipay nga hingpit, ang paghimo sa iyang buhat maoy pagkabahandianon nga labaw sa tanan, ang pagpakig-uban kaniya maoy pagbaton sa husto nga panghukom ug ang pagpakigsulti kaniya maoy pagkadungganan. Unya nahugot ang akong hunahuna sa pagdawat sa kaalam ingon nga akong asawa. 19 Bisan sa bata pa ako, dalaygon nang daan ang akong kinaiya. Bulahan ako nga nakadawat ug usa ka maayong kalag ug gihatagan ako ug usa ka maayong panglawas tungod kay maayo na man ako. 20 Bisan pa niana nakaamgo ako nga dili gayod ako makadawat sa kaalam gawas kon ang Dios maghatag niini kanako ug ang kasayoran nga ang Dios lamang ang mohatag niini kanako maoy usa ka timaan sa pagsabot. Busa nag-ampo ako ug nangaliyupo sa Ginoo sa tibuok kong kasingkasing:

Kapitulo 9

1 “O Dios sa akong mga katigulangan, maluluy-on nga Ginoo, pinaagi sa imong pulong imong gibuhat ang tanan. 2 Pinaagi sa imong kaalam imong gibuhat ang tawo aron maoy magmando sa tibuok kabuhatan, 3 magdumala niini diha sa kabalaan ug katarong ug aron maghatag ug hustisya uban sa kaligdong. 4 Hatagi ako sa kaalam nga naglingkod tupad sa imong trono; hatagi ako ug luna diha sa imong mga anak.* 5 Ako imong ulipon sama sa akong inahan. Ako tawo lamang. Huyang ako ug ang akong kinabuhi mubo lamang. Diyutay ra ang akong nasabtan mahitungod sa Balaod ug unsaon sa paggamit niini. 6 Bisan kon ang usa ka tawo hingpit, isipon siya nga walay hinungdan kon wala ang kaalam nga gikan kanimo. 7 Gipili mo ako labaw kang bisan kinsa aron mahimong hari sa imong kaugalingong katawhan ug maghukom sa imong mga anak. 8 Gisugo mo ako sa pagtukod ug usa ka templo didto sa imong balaan nga bukid ug usa ka altar didto sa Jerusalem, ang siyudad nga imong gipili nga imong puloy-anan. Kini usa ka kopya sa templo didto sa langit nga imong giandam sukad pa sa sinugdan. 9 Ang kaalam anaa uban kanimo ug nahibalo sa imong mga buhat; diha na siya sa pagbuhat mo sa kalibotan. Nahibalo siya unsa ang makapahimuot kanimo, unsa ang matarong ug unsa ang subay sa imong mga kasugoan. 10 Ipadala siya gikan sa balaang kalangitan, gikan sa imong mahimayaon nga trono, aron magbuhat siya sa akong kiliran ug aron makakat-on ako unsa ang makapahimuot kanimo. 11 Nahibalo siya ug nakasabot sa tanan ug siya ang maggiya kanako sa husto diha sa tanan nakong buhaton. Ang iyang himaya maoy manalipod kanako. 12 Unya maghukom ako sa imong katawhan diha sa katarong ug mahimong takos sa trono sa akong amahan. Ang akong mga buhat madawat unya nimo.

13 “Kinsay makatugkad sa kabubut-on sa Dios? 14 Ang tawhanong pangatarongan dili igo alang niining mga buhata ug ang among mga plano malagmit magpahisalaag kanamo 15 kay ang among mga lawas nga may kamatayon naghatag man ug kabug-at sa among mga kalag. Ang lawas hinimo gikan sa yuta ug dili molungtad, usa sa mabug-at nga palas-anon sa hunahuna. 16 Ang tanan nga among nahimo mao ang mga panaghap mahitungod sa mga butang dinhi sa yuta; kinahanglan maningkamot kami sa pagtuon mahitungod sa mga butang nga suod kanamo. Busa kinsa may makalaom sa pagsabot sa mga butang nga langitnon? 17 Walay bisan kinsa nga nakahibalo sa imong kabubut-on gawas kon imo una siyang gihatagan sa kaalam ug imong gipadad-an sa imong balaan nga espiritu. 18 Niining paagiha ang mga tawo sa yuta nahimutang sa matarong mga dalan ug nakakat-on unsa ang makapahimuot kanimo ug nga ampingan sila pinaagi sa kaalam.”

Kapitulo 10

1 Ang kaalam maoy nanalipod sa amahan sa kalibotan, ang unang tawo nga naporma, sa diha nga siya pa ang nabuhat. Giluwas siya sa kaalam gikan sa iyang kaugalingong makasasala nga buhat. 2 Gihatagan siya sa kusog aron makamando siya sa tanang mga butang dinhi sa yuta.

3 Apan may usa ka dili matarong nga tawo nga mibiya sa kaalam. Gidaot niya ang iyang kaugalingon pinaagi sa pagpatay sa iyang igsoong lalaki tungod sa iyang kapungot.

4 Tungod niadtong salaa, ang kalibotan gilunopan apan giluwas kini pag-usab sa kaalam. Ang kaalam naggiya sa usa ka matarong nga tawo diha sa iyang sakayan nga hinimo ug kahoy.

5 Sa makausa pa, sa dihang ang mga nasod nagkaut-ot diha sa ilang daotan nga mga laraw, ang kaalam miila ug usa ka matarong nga tawo ug giampingan siya nga walay sala atubangan sa Dios. Gihatagan siya sa kaalam ug kadasig sa pagtuman sa sugo sa Dios bisan pa sa iyang gugma alang sa iyang anak.

6 Ang kaalam miluwas sa usa ka matarong nga tawo samtang ang mga tawo nga wala motuo sa Dios nangamatay. Nakalingkawas siya sa kalayo nga milaglag sa Lima ka Siyudad. 7 Makita pa ang kamatuoran sa ilang kadaotan. Ang yuta didto kanunay nga nag-aso. Ang mga tanom namunga apan dili gayod mahinog ug may usa ka haligi nga asin nga nagbarog ingon nga usa ka bantayog sa usa ka binuhat nga wala motuo. 8 Ang mga tawo niadtong mga siyudara wala magpakabana sa kaalam ug wala makaila sa kalainan sa husto ug sa sayop. Dugang pa niini ang nahabilin sa ilang mga siyudad nagpahinumdom pa kanato sa binuang nga paagi sa ilang pagpamuyo aron ang ilang kapakyasan dili gayod hikalimtan. 9 Apan ang kaalam nagpalingkawas sa iyang mga sulugoon gikan sa katalagman.

10 Usa niana ka higayon, usa ka matarong nga tawo ang naaghat sa paglikay sa kasuko sa iyang igsoon ug ang kaalam naggiya kaniya diha sa matarong nga dalan. Ang kaalam nagtudlo kaniya sa gingharian sa Dios ug naghatag kaniya sa kahibalo mahitungod sa balaang mga butang. Gihimo niya siya nga adunahan ug malampuson diha sa iyang buhat. 11 Sa diha nga ang uban nasina tungod sa mga butang nga iyang gihuptan ug buot moagaw niini gikan kaniya, ang kaalam mibarog uban kaniya ug naghimo kaniya nga adunahan. 12 Gipanalipdan siya niini gikan sa iyang mga kaaway nga nagpaabot lang ug higayon sa pagsulong kaniya. Gihatagan siya niya ug kadaogan diha sa usa ka malisod nga pakigbugno aron makaamgo siya nga walay laing makahatag ug kusog sa usa ka tawo gawas lamang sa pag-alagad sa Dios.

13 May usa ka matarong nga tawo nga gibaligya ingon nga ulipon apan ang kaalam wala mobiya kaniya. Gibantayan siya niini aron dili siya makasala. Giubanan siya niini didto sa prisohan 14 ug wala gayod siya biyai niini hangtod nga gihatagan siya niini ug gahom diha sa emperyo ug gihimo siya nga maoy magmando sa mga tawo nga kanhi nagdaugdaog kaniya. Gipahibalo sa kaalam nga ang usa ka bakak nga pasangil gihimo batok kaniya ug gihatagan siya niya ug dungog nga walay kinutoban.

15 Ang kaalam nagluwas sa katawhan nga walay sala ug balaan gikan sa usa ka nasod sa mga madaugdaugon. 16 Misulod ang kaalam ngadto sa usa sa mga sulugoon sa Dios ug mibarog siya atubangan sa gikalisangan nga mga hari pinaagi sa pagbuhat ug mga milagro. 17 Gigantihan sa kaalam ang katawhan sa Dios tungod sa ilang mga paghago. Gigiyahan niya sila diha sa usa ka kahibulongan nga pagpanaw. Gihatagan sila ug landong sa panahon sa adlaw ug hayag nga kabituonan panahon sa kagabhion. 18 Gigiyahan sila niya latas sa lalom nga mga tubig sa Dagat nga Pula 19 apan gilumsan sa kaalam ang ilang mga kaaway ug gidagsa ang ilang mga lawas ngadto sa kabaybayonan. 20 Busa ang mga matarong nanakmit sa mga butang sa mga wala moila sa Dios. Nag-awit sila ug mga alawiton sa imong balaan nga ngalan, O Ginoo. Naghiusa sila sa pagdayeg kanimo tungod kay imo silang gipanalipdan. 21 Ang kaalam maoy naghatag ug mga pulong ngadto sa mga dili makasulti ug iya pa ganing gipasulti ug klaro ang mga bata.

Kapitulo 11

1 Ang kaalam nagdala ug kalamposan ngadto sa katawhan sa Israel pinaagi sa usa ka balaan nga propeta. 2 Mipanaw sila latas sa usa ka kamingawan diin walay bisan usa nga nagpuyo ug nagkampo sila didto sa mga dapit diin wala pa gayoy tawo nga nakataak. 3 Misukol sila sa ilang mga kaaway ug nakiggubat kanila. 4 Sa diha nga ang imong katawhan giuhaw, misangpit sila kanimo, O Ginoo, ug imo silang gihatagan ug tubig nga nagdagayday gikan sa bato nga gahi kaayo. 5 Ang mga katalagman nga nagsilot sa mga Ehiptohanon maoy nagluwas sa imong katawhan sa diha nga nahimutang sila sa kalisdanan.

68 Tungod kay kadtong mga kaaway nagsugo nga ang mga kabataan sa imong katawhan kinahanglan patyon, imong gikutaw ang mga tinubdan sa nag-agay nilang suba ug gihimo mo kining dugo nga baho.

Didto sa kamingawan gitugot mo nga ang imong katawhan uhawon, aron makatilaw sila giunsa nimo pagsilot ang ilang mga kaaway. Ug unya, sa panahon nga wala nila paabota, gihatagan mo sila ug daghang tubig. 9 Sa diha nga gisulayan sila, bisan usa kini ka maluluy-on nga pagpanton, nakasabot sila kon giunsa pagsakit ang daotan nga mga tawo sa diha nga gihukman mo sila diha sa kapungot. 10 Gisulayan mo ang imong katawhan sama sa usa ka amahan nga nagsulay sa iyang mga anak aron pagpasidaan kanila. Apan gihukman mo ang ilang mga kaaway sama sa usa ka estrikto nga hari ug sila imong gisilotan. 11 Nag-antos sila, duol man sila o layo sa imong katawhan. 12 Misamot ang ilang kaguol, nag-agulo sila sa ilang paghunahuna sa nahitabo. 13 Sa pagkahibalo nila nga ang ilang silot nakaayo sa imong katawhan, nakaamgo sila nga kadto imong buhat, O Ginoo. 14 Ang mga Ehiptohanon nagdumili sa pagpangilabot niadtong tawo nga kanhi usa ka gamayng bata, gilabog ug gipasagdan. Apan ingon sa nahitabo, nahibulong sila kaniya. Ang matarong wala gayod mag-antos sa kauhaw sama sa ilaha.

15 Ang ilang pagkadaotan nagpahisalaag kanila ngadto sa mga binuang nga mga hunahuna busa gisimba nila ang mga bitin ug ubang luod nga mga mananap, mga binuhat nga walay buot. Tungod niini, gisilotan mo sila pinaagi sa minilyon ka mananap nga walay buot 16 ug gitudloan mo sila nga ang tawo silotan sumala sa matang sa iyang sala. 17 Ginoo, ang imong walay kinutobang gahom maoy nagbuhat sa kalibotan gikan sa butang nga walay dagway. Masayon unta nimo pagsilot niadtong mga tawhana pinaagi sa pagpadala kanila ug daghang manunukob nga mga oso o mangtas nga mga liyon. 18 Makabuhat unta ikaw ug mga bag-o ug makalilisang nga mga mananap nga mobuga ug kalayo o makapadahunog ug makapadala ug mga panganod nga aso o makapasidlit ug makalilisang nga mga kalayo gikan sa ilang mga mata. 19 Makahimo unta ikaw ug mga mananap nga sama niini nga dili mosulong batok sa mga tawo aron pagpatay kanila kondili makapalisang kanila ngadto sa kamatayon pinaagi sa pagtan-aw lamang kanila. 20 Apan wala kini kinahanglana. Makagukod unta ikaw kanila pinaagi sa imong katarong o makapatay kanila pinaagi sa labing gamay nimong gahom. Apan gipili mo ang pagsukod, pag-ihap ug pagtimbang sa tanan nga imong gibuhat.

21 Makahimo ikaw pagpakita sa imong dakong gahom sa bisan unsang panahon nga imong gusto ug walay bisan kinsa nga makabarog batok niini. 22 Sa imong atubangan ang tibuok kalibotan daw usa lamang ka lugas nga balas ug ang gibug-aton niini lugos gani makapalihok sa mga timbangan, sama sa usa ka tulo sa yamog sa kabuntagon diha sa yuta. 23 May igo ikaw nga gahom sa pagbuhat bisan unsa apan maluluy-on ka sa tanan; wala nimo tagda ang among mga sala ug gihatagan mo kami ug panahon sa paghinulsol. 24 Gihigugma mo ang tanan nga ania; wala ikaw magtamay sa bisan unsa nga imong gibuhat. Kon wala pa nimo kini higugmaa, wala unta kini nimo himoa. 25 Unsaon man paglungtad sa bisan unsa kon dili ikaw magbuot niini? Unsaon pagpadayon niini kon wala pa nimo kini buhata? 26 Nagtugot ikaw niining tanan nga maania kini, O Ginoo, tungod kay kini imoha man ug gihigugma nimo ang tanang mga buhi.

Kapitulo 12

1 Ang imong espiritu nga dili mamatay anaa sa tagsatagsa kanila 2 busa gihinayhinay mo pagbadlong ang mga nakasala batok kanimo. Gipahinumdoman mo sila sa ilang gibuhat ug gipasidan-an mo sila mahitungod niini aron biyaan nila ang ilang daotang mga paagi ug mosalig sila kanimo, O Ginoo.

34 Gikasilagan mo ang mga tawo nga nagpuyo didto sa imong balaan nga yuta kaniadto sa dugay nang panahon tungod kay nagbuhat sila ug salawayon nga mga butang. Naghimo silag salamangka ug naghimo sa dili balaan nga pagsimba. 5 Gipatay nila ang mga kabataan sa walay kukaluoy ug gikaon ang unod ug dugo sa mga tawo. Gipasalmot sila sa tinago nga mga seremonyas diin ang 6 dili makapanalipod nga mga kabataan gipamatay sa ilang mga ginikanan. Imong kabubut-on alang sa among katigulangan ang paglaglag niining mga tawhana 7 aron ang yuta nga imong giisip nga mas bililhon kay sa tanang mga yuta mahimong usa ka angay nga puloy-anan alang sa imong katawhan. 8 Apan bisan pa niini nagpakita ikaw ug kaluoy alang sa ilang mga kaaway sanglit sila mga tawo man lamang. Nagpadala ka ug mga putyokan nga nag-una sa imong mga kasundalohan aron paglaglag sa kaaway sa hinayhinay. 9 Makahimo unta ikaw sa pagtugot nga ang mga matarong maglaglag niadtong mga kaaway sa Dios diha sa gubat; mahimo unta nga imo silang puohon dihadiha pinaagi sa mapintas nga mga mananap ug pinaagi sa usa ka sugo nga walay kukaluoy. 10 Apan inay niana, imong gituman ang imong hukom sa hinayhinay aron kahatagan silag higayon sa paghinulsol bisan nahibalo ikaw nga gikan sila sa daotan nga punoan ug nga sila mga daotan ug nga dili sila mausab. 11 Ang tibuok nilang nasod gitunglo sukad sa sinugdan ug bisan kon wala nimo sila siloti sa ilang mga sala, kini dili tungod kay nahadlok ikaw kang bisan kinsa.

12 Gibuhat mo kadtong mga tawo ug walay makasulti aron sa pagpanalipod kanila o makahukom kanimo tungod sa imong paglaglag kanila. Walay tawo nga makapangutana sa imong nahimo ug makasupak sa imong hukom. 13 Ang tanang butang ilalom sa imong pag-atiman ug walay laing dios nga imong kasanghiran sa imong mga hukom. 14 Walay hari o pangulo dinhi sa kalibotan nga makasumbong kanimo nga ang imong pagsilot niadtong mga tawhana wala mahisubay sa kaangayan. 15 Matarong ikaw ug nagmando ka sa tanang butang subay sa katarong. Wala gayod nimo gamita ang imong gahom aron sa paghukom ug pagsilot sa usa ka tawo nga dili angay silotan. 16 Ang imong kusog mao ang tinubdan sa hustisya. Makapakita ka ug kaluoy sa matag usa kay ikaw Ginoo man sa tanan. 17 Nagpakita ka sa imong kusog sa diha nga ang mga tawo nagduhaduha sa kahingpit sa imong gahom ug gisilotan mo si bisan kinsa nga nahibalo sa imong gahom apan nangahas sa pagbaliwala niini. 18 Bisan aduna kay hingpit nga gahom, ikaw usa ka maluluy-on nga maghuhukom. Makabuhat ka unta bisan unsa batok kanamo sa bisan unsang panahon nga gusto nimo apan gimandoan mo hinuon kami sa dakong pagpailob.

19 Pinaagi sa mga butang nga imong nabuhat gitudloan nimo ang imong katawhan nga ang usa ka tawo nga matarong kinahanglan usab nga maluluy-on. Gihatagan mo ang imong katawhan ug dakong paglaom pinaagi sa pagtugot kanila sa paghinulsol sa ilang mga sala. 20 Mabinantayon ka kaayo ug mapailubon diha sa pagsilot sa mga kaaway sa imong katawhan bisan kon angay sila nga mamatay. Gihatagan mo sila sa tanang kahigayonan aron mobiya sila sa ilang makasasala nga mga paagi. 21 Apan gihukman mo ang imong kaugalingog katawhan sa dakong kahigpit bisan kon nakahimo kag mga kasabotan uban sa ilang mga katigulangan ug nakasaad ka sa paghatag kanilag maayong mga butang.

22 Oo, imo kaming gisilotan apan gisilotan nimo ang among mga kaaway sa napulo ka libo ka pilo aron nga sa paghukom namo sa uban, mahinumdom kami sa imong kaayo ug sa diha nga kami hukman makapaabot kami sa kaluoy.

23 Busa imong gisakit sila nga may igong kabuang sa pagkinabuhi nga daotan; gisakit mo sila pinaagi sa makalilisang nga mga butang nga ilang gisimba. 24 Nahisalaag sila halayo kaayo sa kamatuoran ug nagsimba sila sa labing hugaw ug makalilisang nga mga mananap. Nalimbongan sila sama kasayon sa gagmayng mga bata. 25 Busa imo silang gisilotan tungod sa ilang kabuang ug ang imong hukom naghimo kanilang sama sa buang. 26 Usa kadto ka gamay nga silot apan kadtong wala magmatngon sa maong mga pahimangno angay nga pasination sa tibuok gibug-aton sa hukom sa Dios. 27 Sa diha nga gisilotan sila pinaagi niadtong mga binuhat nga ilang giisip nga mga dios, naulawan sila kaayo ug nakaila sila nga ang matuod nga Dios mao siya nga sa kanunay ilang gisalikway. Mao kadto nga nag-antos sila sa labing pait nga silot.

Kapitulo 13

1 Bisan kinsa nga wala makaila sa Dios buang gayod. Nagtan-aw sila sa mga butang nga maayo nga naglibot kanila apan bisan pa niana wala nila makita ang buhi nga Dios. Nagtuon sila sa mga butang nga gihimo sa Dios apan wala nila ilha ang naghimo niini. 2 Naghunahuna hinuon sila nga ang mga dios nga nagmando sa kalibotan mao ang kalayo o ang hangin o ang unos o ang naglibot nga mga bituon o ang nagadahunog nga mga tubig o ang kabuhatan diha sa kalangitan. 3 Ang mga tawo nalingaw pag-ayo sa katahom niining mga butanga nga naghunahuna pa gani sila nga kini mga dios. Apan angay unta sila nga makaamgo nga kining mga butanga adunay usa ka agalon ug nga mas dako kaayo siya kay niining tanan kay siya mao man ang magbubuhat sa katahom ug siya ang naghimo niining tanan. 4 Sanglit ang mga tawo nahibulong sa gahom niining mga butanga ug giunsa niini pagpanglihok, angay unta nga makakat-on sila gikan niini nga ang magbubuhat labaw pa kaayo ka gamhanan. 5 Sa atong pagkamatngon unsa kadako ug katahom sa kabuhatan, makakat-on usab kita mahitungod sa Magbubuhat.

6 Apan tingali higpit ra kaayo kita niining mga tawhana. Tingali sa tinuoray, naninguha sila nga makakaplag sa Dios apan wala sila makahimo niini. 7 Sa nagpuyo sila uban sa mga gibuhat sa Dios, naglantaw sila niining mga butanga hangtod nga nagtuo sila nga mao na kini sila ang mga dios kay ang mga butang nga ilang nakita hilabihan man katahom. 8 Apan bisan pa niana, kining nga tawhana sa tinuoray walay katarongan. 9 Kon aduna pa silay igong salabotan sa paghunahuna mahitungod sa kinaiya sa uniberso, nganong wala man gayod nila makaplagi ang Ginoo sa tanang butang?

10 Apan ang labing alaot sa tanan mao ang mga tawo nga nagbutang sa ilang paglaom diha sa mga butang nga walay kinabuhi—sila nga nagsimba sa mga butang nga binuhat sa kamot sa mga tawo: ang mga larawan sa mga mananap nga binuhat gikan sa bulawan ug plata o ang pipila ka mga walay hinungdan nga bato nga gikulit sa usa ka tawo sa dugay nang katuigan kanhi. 11 Ang usa ka batid nga mangungulit makagabas ug usa ka kahoy, panitan kini pag-ayo ug unya uban sa iyang kabatid ug kahibalo, magbuhat siya gikan niini ug usa ka butang nga magamit alang sa usa ka mapuslanong tuyo. 12 Kuhaon niya ang nasalin nga mga kahoy ug gamiton niya kini nga sugnod aron pagluto sa pagkaon nga iyang magamit ug mapahimuslan. 13 Apan nianang salin nga kahoy tingali magkuha siyag usa ka buok nga dili gayod magpulos alang sa bisan unsa—tingali hiwi kini ug sagot-suton—ug iya kining gikulit pag-ayo ginamit ang iyang sobra nga panahon aron maporma kini ngadto sa usa ka larawan sa tawo 14 o tingali sa usa ka walay hinungdan nga mananap. Pintalan kini niya ug pula aron tabonan ang tanang depekto sa iyang buhat. 15 Unya andaman niya kinig usa ka maayong luna didto sa bungbong ug ilansang. 16 Mag-amping siya nga dili kini mahulog kay nasayod siya nga kini diosdios lamang ug nagkinahanglan nga tabangan ug dili kini makatabang sa iyang kaugalingon. 17 Apan dili siya maulaw sa pag-ampo ngadto niining walay kinabuhi nga butang mahitungod sa iyang kaminyoon, sa iyang mga kabataan ug sa iyang kabtangan. 18 Mahuyang kini apan nag-ampo siya niini aron hatagan siyag kalig-on. Patay kini apan nag-ampo siya niini aron hatagan siyag kinabuhi. Nagpatabang siya niini bisag wala kini nakamaohan. Dili kini makalakaw apan nag-ampo siya niini nga hatagan ug usa ka malamposong biyahe. 19 Walay gahom ang kamot niini apan nangayo siya niini nga tabangan siya diha sa patigayon, sa pagpangitag kuwarta ug sa iyang buhat.

Kapitulo 14

1 Sa samang paagi, ang usa ka tawo nga mangandam sa paglawig diha sa nagpungasi nga dagat magpakitabang sa usa ka kahoy nga dili sama kalig-on sa sakayan nga iyang sakyan. 2 Ang sakayan gibuhat sa usa ka tawo tungod sa usa ka tinguha nga makaganansiya ug gibuhat kini sa usa ka panday sa sakayan uban sa iyang kahibalo. 3 Apan ang imong pag-amoma, O Amahan, maoy naggiya niini; ikaw ang naghatag niini ug usa ka siguro nga dalan latas sa mga balod sa dagat. 4 Ang mga tawo mahimong molawig sa dagat bisan kon dili sila hanas niini kay makaluwas ka man kanila gikan sa bisan unsang katalagman. 5 Imong kabubut-on nga kinahanglan gamiton ang mga butang nga binuhat sa imong kaalam. Busa ang mga tawo makalabang sa dagat pinaagi sa usa ka sakayan ug modunggo sa yuta nga walay kakulian tungod kay misalig man sila niadtong gamay nga kahoy.

6 Mao kini ang nahitabo sa karaan nga panahon, sa diha nga ang usa ka mapahitas-ong kaliwat sa mga higante hapit na mapuo. Ang paglaom sa kalibotan misakay niining maong sakayan ubos sa imong paggiya ug nagbilin ka sa kalibotan ug usa ka bag-ong kaliwat aron pagpadayon sa kaliwat sa mga tawo. 7 May panalangin ang sakayan nga kahoy ni Noe nga mitugot nga maluwas ang mga matarong. 8 Apan adunay tunglo sa usa ka diosdios nga binuhat sa mga kamot sa tawo. Gitunglo usab ang nagbuhat niini tungod kay nagbuhat siya niining lumalabay nga butang ug gitawag kini niya ug dios. 9 Gikasilagan sa Dios ang mga tawo nga walay Dios ug ang mga butang nga ilang gihimo nga supak sa Dios. 10 Silotan sila sa Dios lakip ang ilang mga binuhat. 11 Busa ang hukom sa Dios modangat sa mga diosdios sa mga pagano tungod kay bisan binuhat kini gikan sa mga butang nga binuhat sa Dios nahimo silang makalilisang nga mga butang nga naglit-ag sa kalag sa buang nga mga tawo.

12 Ang pakighilawas nga wala mahisubay sa hustong pamatasan nagsugod sa dihang gimugna ang mga diosdios. Kini ang nakadaot sa kinabuhi sa tawo sukad kini gibuhat. 13 Ang mga diosdios dili kanunay nga ania o maania hangtod sa kahangtoran. 14 Ang kabuang sa tawo mao ang nagdala kanila nganhi sa kalibotan ug maoy hinungdan ngano nga gilaraw alang kanila ang usa ka hinanali nga kataposan.

15 May usa ka amahan nga naguol kaayo tungod sa hinanali nga kamatayon sa iyang anak busa naghimo siyag usa ka larawan niadtong bataa nga sa kalit gikuha gikan kaniya. Unya gipasidunggan niya ang usa ka patay sama sa usa ka dios ug gibinlan niyag mga tinago nga seremonyas kadtong mga tawo nga ubos sa iyang pagmando. 16 Sa naglakaw ang panahon, kining dili diniyos nga batasan nag-anam paggamot. Sa kataposan nahimo kini nga balaod ug ang mga diosdios gisimba tungod sa sugo sa gamhanan nga mga pangulo. 17 Kon layo kaayo ang gipuy-an sa mga tawo alang sa pagpasidungog sa usa ka pangulo diha sa iyang atubangan apan buot silang magpasidungog niining haria nga wala diha, maghanduraw sila unsa ang iyang dagway ug maghimo silag larawan niya. 18 Ang tag-as nga pangandoy sa mga magkukulit ug larawan mopakaylap niining maong pagsimba bisan ngadto sa mga tawo nga wala makaila sa hari. 19 Ang usa ka magkukulit buot tingaling mopahimuot sa usa ka pangulo busa gamiton niya ang iyang kahibalo aron pagbuhat ug larawan nga mas maayog hitsura kay sa tawo mismo. 20 Unya ang mga tawo madani sa matahom nga buhat sa arte ug tungod niini, ang gipasidunggan nila kaniadto nga tawo karon ila nang gisimba. 21 Busa kining tanan nahimong usa ka lit-ag nga makamatay tungod kay ang mga tawo nga naguol o ubos sa harianong gahom, magkuha ug bato o kahoy ug hatagan kini sa pasidungog nga gigahin alang sa Bugtong nga Dios.

22 Ang usa ka sayop mosangpot ngadto sa lain. Dili igo ang ilang pagkasayop mahitungod sa kahibalo bahin sa Dios, nagkinabuhi sila diha sa usa ka dakong kagubot. Apan tungod kay sila walay alamag, ila kining gitawag ug kalinaw. 23 Gipatay nila ang mga kabataan diha sa ilang mga seremonyas sa pagdawat, gisaulog nila ang mga tinago nga mga misteryo ug naghimo sila ug malaw-ay nga mga seremonyas uban sa mga buhat nga supak sa kinaiyahan. 24 Wala na sila mag-amping sa ilang kinabuhi o sa kaputli sa ilang kaminyoon. Ang uban naghimog maluibong pinatyanay o nagpaguol sa laing tawo pinaagi sa pagpanapaw sa iyang asawa. 25 Ang tanan maoy usa ka hingpit nga kaguliyang sa dugoong pagpamatay, panulis, limbong, kadunot, pagkawalay pagsalig, kagubot, pamakak, 26 mga pagsamok sa mga tawo nga walay sala,* pagkawalay igabalos, kadunot sa pamatasan, mga binuang nga pakighilawas, mga kaminyoon nga naungkag, panapaw, ug mga kahilayan. 27 Ang pagsimba ug mga diosdios nga ang mga ngalan dili gayod angayng hisgotan mao ang sinugdan ug ang kataposan, ang hinungdan ug ang sangpotanan sa tanang daotan. 28 Ang mga tawo nga nagsimba niini dili na makapugong sa ilang kaugalingong pagbati o pagpatuo sa mga bakak ingon ug panagna o magkinabuhi nga daotan o dili magtuman sa ilang saad sa walay panagana. 29 Namakak sila ubos sa panumpa ug wala sila magpaabot nga silotan kay ang mga diosdios nga ilang gisaligan walay may kinabuhi. 30 Apan sa kataposan ang silot moabot gayod kanila, tungod sa duha ka katarongan: una, nasayop sila mahitungod sa Dios diha sa ilang pagsimba ug mga diosdios ug ikaduha, wala gayod silay pagtagad sa kabalaan busa nagbutangbutang sila aron paglimbong sa mga tawo. 31 Kon ang mga daotan makasala, pangitaon sila, dili tungod sa gahom sa bisan unsang butang nga ilang gipanumpaan, kondili sa silot nga angay sa mga makasasala.

Kapitulo 15

1 Apan ikaw, among Dios, maluluy-on ug matuod ug mapailubon. Gimandoan nimo ang uniberso pinaagi sa imong kaluoy. 2 Bisan kon nakasala kami nasayod kami sa imong gahom ug imo gihapon kami. Ug tungod kay nasayod kami nga kami imoha, dili kami magpakasala. 3 Ang pag-ila kanimo maoy hingpit nga katarong. Ang pag-ila sa imong gahom mao ang sinugdan sa kinabuhi nga walay kataposan. 4 Wala kami mahisalaag pinaagi sa bisan unsang daotan nga bunga sa kahibalo sa tawo, o sa usa ka butang nga walay hinungdan nga gipintal sa usa ka magpipintal o pinaagi sa usa ka diosdios nga gibulitan sa nagkalainlaing bulok. 5 Ang pagtan-aw sa maong mga butang makatandog sa mga kailibgon sa buang nga mga tawo ug makaaghat kanila sa pagpangandoy sa usa ka patay ug walay kinabuhi nga larawan. 6 Bisan kinsa ang magbuhat sa maong butang o magtinguha niini o magsimba niini nahigugma sa usa ka butang nga daotan ug makadawat sa angay kaniya sa diha nga ibutang niya ang iyang mga paglaom diha niini.

7 Ang usa ka magkukulon magmasa ug yuta ug magbuhat siyag maayong pagkahitsura nga butang aron atong gamiton. Adunay mga butang nga iyang gihimo nga mapuslanon kaayo ug ang uban walay kapuslanan, apan gibuhat niya kining tanan gikan sa maong ra nga yuta ug gigama kini sa samang paagi. Ang magkukulon mismo maoy mohukom unsang mga butanga ang iyang gamiton ug sa unsang tuyoa. 8 Siya usa ka tawo nga giporma dili pa lang dugay gikan sa yuta ug human sa hamubong panahon, sa diha nga iuli na niya ang kalag nga gipahulaman kaniya, mobalik siya ngadto sa maong yuta. Siya usa ka tawo apan giusikan lamang niya ang iyang buhat diha sa pagporma sa walay pulos nga diosdios gikan sa maong yuta nga gigamit niya aron himoong mga kulon. 9 Ang iyang kinabuhi mahimong mubo ug sa dili madugay mamatay siya apan wala siya maghunahuna niana. Buot siyang makig-indig sa mga nagbuhat ug mga butang gikan sa bulawan, plata ug tumbaga ug magbuhat siyag mga butang sama sa ilang gihimo. Mapasigarbohon kaayo siya sa mga diosdios nga iyang nahimo bisag kini sila mga mini. 10 Ang iyang kasingkasing binuhat sa abog. Ang yuta mas bililhon pa kay sa iyang paglaom o sa iyang kinabuhi 11 kay wala gayod siya makaila sa Dios nga nagbuhat kaniya ug naghatag kaniyag gininhawa diha sa usa ka buhi nga kalag ug buhi nga espiritu. 12 Giisip niya ang kinabuhi sa tawo sama ug usa ka dula o usa ka tiyanggihan diin makaganansiya siya. Nagtuo siya nga kinahanglan mangita siyag salapi sa bisan unsang paagi nga iyang mahimo bisan sa mga paaging daotan. 13 Kining tawhana nga naghimog mga diosdios ug gabok nga mga kulon gikan sa samang minasang yuta, mas nahibalo kay kang bisan kinsa nga siya nakasala.

14 Apan ang labing buang sa tanang mga tawo nga mipakita ug minos pa ug buot kay sa mga bata mao ang mga kaaway nga nagdaugdaog sa imong katawhan, O Ginoo. 15 Naghunahuna sila nga mga dios ang tanan nilang mga larawan bisan kon ang mga mata niini dili makakita, ang mga ilong dili makaginhawa, ang mga dalunggan dili makabati, ang mga tudlo dili mobati ug ang mga tiil dili makalakaw. 16 Binuhat kini sa usa ka tawo nga ang espiritu hinulaman lamang. Walay makahimo ug usa ka diosdios nga sama sa usa ka tawo. 17 Ang tanang tawo modangat gayod sa kamatayon apan ang bisan unsa nga binuhat sa daotan niyang kamot patay gayod sukad sa sinugdan. Siya mismo mas maayo pa kay sa iyang gisimba. Buhi siya apan ang iyang gisimba walay kinabuhi ug dili gayod mabuhi. 18 Ang maong mga tawo nagsimba sa labing luod nga mga mananap, lakip ang labing walay salabotan. 19 Bisan sa ilang pagkamananap dili kini makadani aron adunay makagusto kanila. Ang Dios mismo wala magtagad kanila sa iyang pag-uyon ug pagpanalangin sa uban nga mga binuhat.

Kapitulo 16

1 Ug busa kining mga tawhana angay sa silot nga gipahamtang kanila pinaagi sa maong mga binuhat ug gisakit sila sa usa ka dakong panon niining mga mananapa. 2 Apan ikaw, O Ginoo, wala magsilot sa imong katawhan niining paagiha; imo hinuon silang gipakitaan ug kaluoy. Gipadad-an mo silag mga buntog aron ilang kan-on, usa ka talagsaon ug lamian nga pagkaon aron pagtagbaw sa ilang kagutom. 3 Apan gipadad-an nimog luod nga mga mananap ang mga nagsimbag diosdios ug sa dihang gigutom sila, wala sila makahimo pagkaon. Samtang ang imong katawhan nag-antos sa kagutom sa mubo nga panahon lamang ug unya nakakaon sila sa labing maayong pagkaon. 4 Gikinahanglan nga ang mga madaugdaugon mag-antos sa dakong pagpanginahanglan samtang ang imong katawhan nagtan-aw giunsa pagsakit ang ilang mga kaaway.

5 Ang makalilisang ug mangtas nga mga bitin mihasmag sa imong katawhan ug nangamatay sila tungod sa kalala, apan wala magdugay ang imong kapungot nga naglaglag sa imong katawhan. 6 Kining maong pag-antos milungtad lamang sa mubo nga panahon ingon nga usa ka pasidaan. Unya gihatagan mo sila sa usa ka simbolo nga makaayo, ang tumbaga nga bitin, aron pagpahinumdom kanila unsa ang gipangayo sa imong Balaod. 7 Kon ang usa ka tawo motan-aw niadtong simbolo, maayo siya gikan sa kalala sa pinaakan sa bitin—dili pinaagi sa ilang nakita kondili pinaagi kanimo, ang manluluwas sa tanang katawhan. 8 Pinaagi niini, gipakita usab nimo sa among mga kaaway nga ikaw mao ang nagluwas sa mga tawo gikan sa tanang kadaot. 9 Ang among mga kaaway nangamatay tungod sa pinaakan sa mga dulon ug mga langaw; wala gayoy tambal nga nakaayo kanila, tungod kay angay man sila nga silotan sa maong mga mananap. 10 Apan ang malala nga mga bitin wala gani makabuntog sa imong katawhan tungod kay naluoy man ikaw kanila, gitabangan mo sila ug giayo. 11 Gipaak sila aron mahinumdom sila sa imong mga sugo apan giluwas dayon sila aron dili sila mahikalimot kanimo sa hingpit ug aron dili sila mahikawan sa imong kaluoy. 12 Wala sila mamaayo sa mga tambal o habak. Naayo sila pinaagi sa imong pulong, O Ginoo, ang pulong nga nagaayo sa tanang katawhan. 13 Aduna kay gahom diha sa kinabuhi ug kamatayon; makadala ka sa usa ka tawo ngadto sa ngilit sa kamatayon ug makabawi usab ikaw kaniya. 14 Ang usa ka tawong daotan mopatay ug tawo apan dili siya makapabuhi sa usa ka patayng tawo o makaluwas sa usa ka kalag nga nabilanggo na didto sa kalibotan sa mga patay.

15 Walay makahimo pag-ikyas gikan kanimo. 16 Tan-awa kadtong mga tawo nga wala magtuog Dios, nagdumili sila pag-ila kanimo nga Dios busa gisilotan mo sila sa imong dakong gahom. Naabtan sila sa makalilisang nga mga unos, sa ulan ug tibug-ok nga yelo ug nalaglag gayod sila sa hingpit pinaagi sa kalayo. 17 Ang labing katingalahang mga butang mao nga ang kalayo mas kusog nga misunog didto sa tubig nga sagad mao untay mopalong sa kalayo. Ang tanang gahom sa kinaiyahan nakigbisog sa pagpanalipod sa mga matarong. 18 Sa usa ka higayon ang kalayo napalong aron dili kini makalaglag sa mga binuhat nga gipadala aron pagsilot sa mga tawo nga wala motuog Dios. Kadtong mga tawhana kinahanglan makakat-on nga hiapsan sila sa imong hukom. 19 Apan sa laing higayon, sa diha nga gilibotan sila sa tubig, ang kalayo misunog kanila sa labaw pang kabangis kay sa naandan ug busa nalaglag ang mga abot sa yuta diin nagpuyo kadtong mga tawong daotan.

20 Apan kining katalagmana wala mahitabo sa imong katawhan. Hinoon, gihatagan mo sila sa pagkaon sa mga anghel. Gikan sa langit gipadala nimo ang pan nga mahimo nang kan-on dayon ug dili na sila kinahanglan nga mag-andam niini. Ang pagkaon nga imong gihatag nakalipay sa tanan bisan unsay iyang gusto. 21 Kining tanan nagpakita giunsa nimo pag-amoma nga mahigugmaon ang imong mga anak. Kadtong pagkaona nakatagbaw sa gusto sa tagsatagsa nga mokaon niini; mausab ang lami niini aron pagpaangay sa gusto sa tagsatagsa ka mga tawo. 22 Mao kadto ang kalan-on nga sagad malanay sama sa yelo apan karon wala malanay bisan gani diha sa kalayo. Nahitabo kini aron pagtudlo sa imong katawhan nga ang maong kalayo nga naglaglag sa mga abot sa ilang mga kaaway pinaagi sa makusog nga ulan ug tibug-ok nga yelo 23 gipugngan sa imong gahom, aron ang imong kaugalingong matarong nga katawhan makakaon.

24 Gibuhat mo ang uniberso ug kini anaa ubos sa imong pagmando. Ang tibuok kabuhatan naggamit sa iyang gahom aron pagsilot sa daotang mga tawo. Apan nahimo kining aghop ug maluluy-on alang kanila nga nagsalig kanimo. 25 Ang kabuhatan nagdawat sa tanang matang sa dagway aron pagpakita giunsa nimo pagsangkap nga madagayaon ang tanan nga nag-ampo kanimo. 26 Kini nahitabo aron ang mga tawo nga imong gihigugma, O Ginoo, makakat-on nga gipakaon sila dili gikan sa ilang tinanom. Ang imong pulong maoy nagsangkap niadtong nagsalig kanimo. 27 Ang kalan-on nga wala madaot sa kalayo nalanay dihang nainitan kini sa unang silaw sa adlaw. 28 Nahitabo kini aron pagtudlo nga kinahanglan mobangon kami sa dili pa mosubang ang adlaw aron pagpasalamat kanimo ug pag-ampo inigsubang na sa adlaw. 29 Apan ang paglaom sa usa ka tawo nga walay pasalamat malanay sama sa yelo ug modaligdig sama sa tubig nga wala gamita.

Kapitulo 17

1 O Ginoo, ang imong mga buhat sa paghukom katingalahan ug lisod sabton maoy hinungdan nga ang mga tawo nga wala katudloi mahitungod niini nangasaag. 2 Sa diha nga ang mga tawo nga wala magtamod sa balaod naghunahuna nga diha na ubos sa ilang gahom ang imong balaan nga nasod, sila mismo nangabilanggo diha sa usa ka hataas ug mangiob nga gabii. Binilanggo diha sa ilang kaugalingong mga balay, nahilayo gikan sa imong walay kataposang pag-amona. 3 Naghunahuna sila nga ang ilang mga sala natago ug wala mamatngoni kay gisalipdan sa usa ka mangitngit nga tabil sa kalimot apan karon nalisang na sila pag-ayo, nagkaguliyang ug nahadlok sa mga anino. 4 Bisan gani ang mangitngit nga mga suok diin sila maghigda dili na makapanalipod kanila tungod sa ilang kahadlok. Gilibotan sila sa makalilisang nga kagahob; nakakita sila ug mga makahadlok nga mga multo nga dagtom ug nawong. 5 Walay kalayo nga may gahom sa paghatag kanila ug kahayag ug ang masiga nga mga bituon walay nahimo sa pagkuha niadtong makalilisang nga kangiob. 6 Ang diha mao lamang ang usa ka makahadlok nga kalayo nga misiga rag iya ug midan-ag kanila ug sa ilang kahadlok nagtuo sila nga ang matuod nga kalibotan mas makalilisang pa kay sa mga butang nga ilang gihanduraw. 7 Ang mga talan-awon nga nahimo pinaagi sa ilang mga salamangka gipakaulawan ug ang tanang kaalam nga ilang gipasiatab nahimong walay kapuslanan. 8 Nagpatuo sila nga makaabog sila sa tanang kahadlok ug mga balatian sa masakitog hunahuna apan karon sila mismo ang nangasakit sa maong binuang ug walay katarongan nga mga kahadlok. 9 Bisan kon sa tinuod walay makuyaw nga nahitabo, nangalisang sila sa mga bitin ug mga mananap nga milabay lang kanila. 10 Ug busa nangamatay sila nga nagkurog sa kalisang, nangahadlok bisan gani sa pagbuka sa ilang mga mata ug bisan pa niana wala sila makahimo sa pagpiyong niini.

11 Ang pagkadaotan tinalawan ug may silot kini. Ang tawo nga gihasol sa iyang konsensya maghanduraw kanunay nga ang mga butang mas makalilisang kay sa tinuod nga kahimtang niini. 12 Ang kahadlok walay hinungdan ug usa lamang ka pagsalikway sa panabang nga ihatag sa katarongan. 13 Kay kulang ka man sa pagsalig ug sa paggamit sa katarongan, nakontento ka na lang sa pagkawalay alamag sa hinungdan sa kahadlok.

14 Sa tibuok gabii kadtong mga tawhana nag-alindasay sa pagkatulog bisan kon ang kagabhion walay gahom batok kanila kay naggikan man kini sa walay gahom nga mga kahiladman sa kalibotan sa mga patay. 15 Gigukod sila sa makahadlok nga mga dagway ug wala sila makalihok sa diha nga mitahan sila sa ilang kaugalingon ngadto sa kalit ug wala paabota nga kahadlok nga miabot kanila. 16 Ang mga tawo kuyapan lang dayon ug nangatumba ug nabilanggo diha sa kaugalingon nilang kalisang. 17 Ang mga mag-uuma, mga magbalantay sa karnero ug ang mga mamumuo sa kaumahan nadakpan sa maong dili kalikayan nga kapalaran ug nagapos diha sa kangitngit pinaagi sa maong dili makita nga mga gapos. 1819 Nagkabuang sila sa kalisang tungod lamang sa paghaguros sa hangin o tungod sa awit sa mga langgam diha sa kakahoyan o tungod sa kagahob sa mga tubod o sa dahunog sa nangahulog nga mga bato o tungod sa kasikas sa natago nga mga binuhat nga nagdagandagan o tungod sa bangis nga ngulob sa mga ihalas nga mga mananap o tungod sa mga milanog nga tingog nga gikan sa kabukiran. 20 Sa hingpit nga kahayag sa adlaw, ang ubang bahin sa kalibotan nagpadayon nga walay kakulian sa ilang mga buhat. 21 Apan kadto lamang nga mga tawhana ang natabonan niining mangiob nga kagabhion nga maoy usa ka pasiunang pagtilaw sa kangiob sa kamatayon nga nagpaabot kanila. Sila maoy mabug-at nga palas-anon sa ilang kaugalingon nga mas mabug-at pa gani kay sa kangitngit.

Kapitulo 18

1 Apan samtang nanghitabo kini, usa ka masiga nga kahayag ang nagdan-ag alang sa imong balaan nga katawhan. Ang ilang mga kaaway nakadungog sa ilang tingog apan wala sila makakita kanila. Nasina sila sa maayong kapalaran sa imong katawhan nga wala mag-antos. 2 Kadtong maong mga kaaway nakapasalamat hinuon nga ang katawhan nga ilang gidaugdaog wala manimalos kanila karon ug busa nangamuyo sila nga mobiya ang mga Israelita.

3 Unya gigiyahan mo ang imong katawhan diha sa ilang pagbaktas latas sa usa ka yuta nga wala sila masinati. Gigiyahan mo sila pinaagi sa usa ka haligi nga kalayo. Sama kadto sa usa ka adlaw nga dili modagmal kanila niadtong mahimayaon nga panaw. 4 Apan ang ilang kaaway nga wala tugoti sa pagtan-aw sa kahayag angay nga mahimong mga binilanggo sa kangitngit, sanglit ila mang gihimo nga mga binilanggo ang imong katawhan. Ug pinaagi sa imong katawhan ang walay kataposan nga kahayag sa Balaod ihatag ngadto sa kalibotan.

5 Sa diha nga ang imong mga kaaway nagpadayon sa ilang tuyo sa pagpatay sa gagmayng kabataan sa imong balaan nga katawhan, may usa ka bata nga gibiyaan apan giluwas. Unya gisilotan mo ang imong mga kaaway pinaagi sa pagpatay sa daghan kaayo sa ilang kaugalingon nga mga kabataan. Gilumsan mo ang tibuok nilang kasundalohan sa usa lamang ka higayon diha sa makalilisang nga bul-og sa tubig. 6 Apan ang among mga katigulangan gipahibalo nang daan unsa ang mahitabo niadtong gabhiona aron malipay sila ug madasig sa pagsalig diha sa imong mga saad kanila. 7 Ang imong katawhan nahibalo nang daan nga imong luwason ang matarong nga nasod ug nga imong laglagon ang ilang mga kaaway. 8 Sa usa nimo ka pagbuhat gisilotan mo ang among mga kaaway ug gihatagan mo usab kami ug mahimayaong dungog pinaagi sa pagtawag kanamo aron mahimong imong katawhan.

9 Sulod niining mga panahona ang madasigong mga tawo gikan niining matarong nga nasod sa tago naghimog mga paghalad, nagsinaaray sa usag-usa nga ilang ampingan ang balaod sa Dios ug mag-inambitay sila sa mga panalangin ug mga peligro. Ug nag-awit usab sila sa mga awit sa pagdayeg nga gikan pa sa ilang katigulangan. 10 Apan ang nagkaguliyang nga mga singgit sa kasakit ug pagminatay sa ilang mga kaaway milanog sa tanang dapit tungod sa nangamatay nilang mga anak. 11 Ang mga agalon nag-antos sa samang mga silot sa ilang mga ulipon; ang hari nag-antos sa samang kasakit sa ordinaryong mga tawo. 12 Hilabihan kadaghan ang mga lawas nga patay nga dili na kini maihap. Walay igong gidaghanon sa mga tawo nga nahabilin aron paglubong niining tanan. Sa usa lamang ka gutlo ang ilang minahal nga mga kabataan nangamatay; silang tanan nahiagom sa kamatayon sa samang paagi. 13 Kining mga tawhana wala magpakabana sa bisan unsang pasidaan kay nagsalig man sila sa ilang mga gahom sa salamangka. Apan sa diha nga gipatay ang ilang mga anak nga lalaki nga panganay, diha pa sila moila nga ang Israel anak diay sa Dios.

14 Milabay ang katunga sa maong gabii ug ang tanan namingaw na ug wala nay timik. 15 Apan sa kalit natuman ang imong mga bahad! Usa ka dili mabangbang nga pulong sa hukom tulin nga mipahulog gikan sa imong harianong trono sa langit ug nanaog dayon ngadto sa sinilotan nga yuta. Miabot kini sama sa usa ka bangis nga sundalo nga nag-ataki 16 ug nagtuman sa imong dili matuis nga mando ginamit ang usa ka makalilisang nga hinagiban. Nagtindog siya nga ang iyang mga tiil diha sa yuta ug ang iyang ulo miabot sa kapanganoran ug gipuno sa kamatayon ang yuta. 17 Niadtong tungora ang mga tawo nakasinggit tungod sa makalilisang nga urom ug gihakop sa kalit nga kalisang. 18 Sa tanang dapit sa nasod ang mga tawo nangapukan nga himalatyon ug nagpahibalo ngano nga sila himalatyon. 19 Nasayod sila nga sila himalatyon tungod kay ang ilang makalilisang nga mga damgo nagtug-an man kanila niini.

20 Miabot usab ang kamatayon ngadto sa nasod nga matarong, tungod sa usa ka kamatay nga midangat kanila samtang didto sila sa kamingawan apan ang imong kapungot wala magdugay. 21 May usa ka walay sala nga tawo nga midali dayon paglihok aron pagpanalipod kanila. Sa iyang buluhaton ingon nga ilang pari, si Aaron mihalad ug mga pag-ampo ug nagsunog ug insenso nga iyang gigamit diha sa pagpangayo ug pasaylo sa ilang mga sala. Pinaagi sa mga pag-ampo ug mga insenso ingon nga iyang mga hinagiban, iyang gisuklan ang imong kapungot ug gitapos ang katalagman. Sa paghimo niya niini iyang gimatuod nga siya imong sulugoon. 22 Gibuntog niya ang pait nga kalisdanan dili pinaagi sa iyang kaugalingong gahom o sa gahom sa kasundalohan kondili pinaagi sa pulong diha sa pag-ampo ug nakapahunong kini sa silot. Nangaliyupo siya pinaagi sa mga saad nga imong gihimo ngadto sa among mga katigulangan. 23 Ang mga patayng lawas nagtumpi na apan mibarog siya aron pagpugong sa imong kapungot aron dili kini makadaot kanila nga mga buhi pa. 24 Nagsul-ob siya ug usa ka taas nga bisti nga gidayandayanan sa mga simbolo sa uniberso. Aron pagpasidungog sa among mga katigulangan, migamit siya ug upat ka laray sa kinulit nga mga bato didto sa iyang dughan ug ang imong kaugalingong kahalangdon girepresentahan pinaagi sa dayandayan diha sa iyang purong. 25 Ang Anghel sa Kamatayon nahadlok niining mga butanga ug mihunong. Kadto usa lamang ka gamay nga kasinatian sa imong kapungot apan igo na kadto.

Kapitulo 19

1 Apan ang mga walay Dios nagpadayon sa pagsinati sa imong walay kukaluoy nga kapungot hangtod gayod sa kataposan. Nasayod ikaw unsa ang ilang buhaton sa wala pa nila kini buhata. 2 Nasayod ikaw nga bisan motugot sila nga ang imong katawhan molakaw ug mobiya kanila sa dali, usbon nila ang ilang mga hunahuna ug panggukdon sila. 34 Samtang ang mga Ehiptohanon nagbangotan pa diha sa mga lubong sa ilang mga patay, nalimot sila ngano nga nahitabo kining tanan ug naghimo silag laing binuang nga hukom ug gigukod nila ingon nga mga layas ang mga tawo nga ilang gihangyo sa pagbiya. Nahitabo kini aron mahiagoman nila sa hingpit ang silot nga gitagana alang kanila. 5 Nakasugat sila sa usa ka talagsaon nga kamatayon samtang ang imong katawhan nagpadayon sa ilang kahibulongang panaw.

6 Ang tibuok kinaiyahan sa uniberso nausab pinaagi sa imong sugo aron ang imong katawhan dili mahiagom sa kadaotan. 7 Nakita nila ang panganod ibabaw sa ilang kampo ug ang nauga nga yuta tungod sa pag-iway sa dagat, usa ka maayo nga agianan ug binakbakan sa mga balili taliwala sa nagpungasi nga mga balod diin sila milabang sa Dagat nga Pula. 8 Ang tanan nimong katawhan nga ubos sa imong panalipod nakakita niining milagro ug nanabok sila. 9 Nanayaw sila sama sa mga kabayo nga gibuhian ngadto sa sibsibanan; nanglukso sila daw mga nating karnero ug nagdayeg kanimo, O Ginoo, tungod sa imong pagluwas kanila. 10 Nahinumdom pa sila sa mga panghitabo nga ilang nasaksihan kaniadtong mga ulipon pa sila: ang yuta nagpagula ug mga tagnok inay mga baka, ang mga suba nagpagula ug daghan kaayong mga baki inay mga isda. 1112 Unya sa dihang nagkinahanglan na sila pag-ayo ug mga maayong pagkaon, ang mga langgam nga buntog nga wala pa gayod nila igkita miabot gikan sa dagat aron pagtagbaw sa ilang kagutom.

13 Apan makusog nga mga dalugdog nagpasidaan sa silot nga umaabot alang niadtong mga makasasala. Nag-antos sila sa usa ka silot nga angay gayod kanila tungod sa hilabihan nilang pagkadaotan. Walay nasod nga nagbaton sa samang pagdumot ngadto sa mga langyaw gawas kanila. 14 Ang ubang mga nasod nagdumili gani sa pagdawat sa mga langyaw nga miabot kanila apan kining mga tawhana nag-ulipon sa ilang mga bisita ug niadtong mga nagpakita kanilag kaluoy. 15 Ang tanang mga nasod nga wala modawat sa mga langyaw silotan. 16 Kining mga tawhana sa sinugdan miabiabi sa mga langyaw pinaagi sa malipayon nga mga kasaulogan ug naghatag kanilag samang mga katungod apan sa kapulihay mipaantos kanila sa hilabihan gayod. 17 Kining mga tawhana nangabuta diha sa tumang kangitngit, nagsukarap pagpangita sa ilang agianan sama niadtong mga tawo sa Sodoma nga miadto sa ganghaan niadtong matarong nga tawo nga si Lot.

18 Ang matag kuwerdas sa alpa adunay iyang kaugalingong tuno apan ang tagsa ka tingog mahimong iuban sa lain nga mga tingog aron mahimo ang nagkalainlaing honi. Mao kini ang nahitabo niadtong mga adlawa sa diha nga ang nagkalainlaing mga elemento sa kabuhatan nangausab. Tan-awa unsa ang nahitabo! 19 Ang mga mananap sa yuta nangadto sa tubig ug ang mga naglangoy nga mga binuhat nangadto sa yuta. 20 Ang kalayo misiga bisan diha sa tubig ug ang tubig dili na makapalong niini. 21 Unya ang siga wala makapaso sa panit sa mga binuhat nga may kamatayon nga naglakaw diha niini ug wala makalanay niadtong langitnong pagkaon nga malanay unta sama sa yelo.

22 O Ginoo, gibuhat nimo ang imong katawhan nga dako ug mahimayaon sa tanang paagi. Wala gayod nimo sila pasagdi. Gitabangan mo sila kanunay sa tanang dapit.