Katesismo sa Kristiyanong Orthodox alang sa Kabataan

Giunsa pagtungha ining kalibutana?

Ang kalibutan gihimo sa Dios. Bisan unsa nga atong makita sa palibot, maanindot nga pagsalop sa adlaw, dagku nga mga kahoy sa lasang, ang pagtaob sa dagat ug sa langit nga puno sa mga bitoon. Kining tanan gihimo sa Dios nga matahum ug sa maal-amon nga paagi, hinungdan nga ang liboan ka mga magbabalak gikan sa tanang mga nasud wala gyud mihunong sa pagdayeg, ug ang liboan ka mga pin-tor wala mihunong sa paghulagway sa katahum sa uniberso sa Dios. Pinaagi lang sa iyang paglitok sa usa ka pulong, ang yuta ug ang langit, ang mga mananap ug mga langgam, ug ang mga isda ug ang tanan nga binuhat nga buhi mitumaw. Ug human sa tanan niini, Iyang gihimo ang unang tawo nga magtiayon, si Adan ug Eva. Sama sa usa ka hari nga moabut sa iyang palasyo uban sa iyang pamilya sa dihang nahuman na ang palasyo pagtukod ug giadornohan, mao sab nga ang tawo pinakaulahing gihimo aron makasulod sila sa usa ka anindot nga kalibutan nga gihatag sa Dios nila. Unya ang unang magtiayon nanganak, ug ang ilang mga anak nanganak sab, hangtod nga ang tanang nasud mitungha. Ug kitang tanan nakadawat sa atong mga kinabuhi sama sa usa ka gasa gikan sa Dios.

Kinsa ang Dios?

Ang Dios dili lang Magbubuhat, siya mao sab ang Tigmando sa Uniberso. Siya sa kanunay kaniadto ug siya kanunay mao gihapon karon, siya anaa sa tanang dapit, siya nasayud sa tanang butang ug makahimo sa pagbuhat sa bisan unsa nga iyang gusto. Makita niya ang bisan unsa nga binuhatan sa matag tawo, ug bisan ang hunahuna sa mga tawo dili matago gikan kaniya.

Siya ray Dios, ug walay laing dios nga labaw pa niya. Dili siya makita sa mga mata sa tawo, gawas atong hinlo og kasingkasing, sila nga motuo niya ug mahimong sama niya pinaagi sa ilang maayong mga buhat, mao ray makakita niya.

Ang Dios mao ang labing importante sa tanan. Siya ang tinubdan sa tinuod nga kalipay. Busa, ang mga tawo nga nahigugma kaniya malipay, samtang ang mga tawo nga wala mahigugma sa Dios ug naghimo sa dautan nga mga butang dili magmalipayon. Gusto sa Dios nga ang tanang mga tawo magmalipayon ug nagtawag siya sa tanan sa pagduol ngadto niya, apan dili siya mopugos ni bisan kinsa.

Isip nahibalo sa misteryo sa diosnong kinabuhi, ang mga Kristiyano nagtawag sa Dios nga Santisima Trinidad.

Nganong ang Dios gitawag man sa mga Kristiyano og Trinidad?

Atong nakat-onan gikan sa Dios mismo nga siya adunay usa ra ka kinaiyahan o pagka-Dios. Apan kining usa ka Dios nailhan isip tulo ka mga Persona, nga ginganlan: ang Dios Amahan, ang Dios nga Anak, ug ang Dios nga Espiritu Santo. Kini dili tulo ka dios, apan ang usa ka Dios diha sa tulo ka Persona. Ang gugma mao ang naghiusa sa Amahan ug sa Anak ug sa Espiritu Santo.

Kon kita magkuha og tulo ka mga nagsiga nga mga kandila ug atong usahon ang ilang siga, adunay tulo ka mga kandila, ug usa ka siga sa kalayo. Ingon ini sab, ang kinaiyahan nga nagaawas gikan sa Amahan sa Anak ug sa Espiritu Santo, dili mabahin, ug ang tulo ka Persona anaa sa usag usa. Sa samang paagi ingon nga ang usa ka siga sa kandela dili maibanan kon mohatag siga sa laing kandila, ang Amahan, nga nanganak ngadto sa Anak ug gigikanan sa Espiritu wala mawala sa bisan unsang paagi.

Ang Dios sa kanunay Trinidad. Walay higayon nga ang Amahan bulag sa Anak o Espiritu. Ang bisan unsang buhat sa Dios mao ang usa ka buhat sa Trinidad. Ang Amahan dili molihok nga wala ang Anak o ang Espiritu Santo, ug bisan hain niining tulo.

Dihay usa ka higayon, ang mga pagano nakadungog niini ug nangutana kang San Patricio, tigpahayag sa nasud sa Irlanda, “Unsaon sa Tulo nga mahimong usa? Miduko sa yuta ang santos mipunit sa usa ka tanom nga semrok ug miingon sa pagtubag: “Nakakita mo ani, kini mao sa samang higayon usa ka dahon ug tulo ka dahon? Ingon ini sab ang Trinidad: usa ka kinaiyahan, ug tulo ka mga Persona.” Sa dihang ang pipila ka mga Muslim nangutana sa laing Santos nga Orthodox, nga si San Kirill, sa parehong pangutana, siya mitudlo sa adlaw, nga nagaingon: “Makahimo ba mo sa pagtan-aw sa banag-banag sa lingin diha sa mga langit, kana maoy naghatag sa kahayag ug diha gikan ang kainit? Ang Dios nga Amahan sama sa adlaw lingin, walay sinugdan o kataposan. Gikan Niya ang Dios Anak natawo, ingon nga ang kahayag natawo sa adlaw; ug sama sa kainit nga nagagikan sa adlaw uban sa mahayag nga kasilaw, nagikan ang Espiritu Santo. Bisan kinsa makaila sa adlaw nga lingin, sa kahayag ug sa kainit, bisan tuod nga ang adlaw mao rang usa diha sa langit. Ingon ini ang Santisima Trinidad, naa kini tulo ka Persona, samtang ang Dios usa ra ug dili mabulag.”

Ingon nga ang Dios maoy naghimo sa kalibutan, atong makita ang daghang mga panig-ingnan diha niini, nga nagtabang kanato nga makasabut sa tinago sa panaghiusa sa tulo. Apan kini mga ehemplo lamang, kay ang usa ka tawo dili gyud makatugkad sa Dios sa bug-os. Apan, bisan tuod dili makahimo sa pag-inom sa usa ka tibuok nga lanaw ang usa ka tawo, makahimo kini sa pag-inum sa hinayhinay: sa samang paagi, sa hinayhinay nga pamaagi, ang usa ka tawo makakat-on bahin sa Dios ug sa espirituhanon nga kalibutan sa kinatibuk-an.

Unsa ba ang espirituhanong kalibotan?

Kitang tanan nahibalo gayud kaayo, nga kon makahikap ta sa usa ka butang nga init, mahimong masunog ang imong mga tudlo, kon inyong iitsa ang usa ka bola, kini mahulog, ug kon ikaw magbutang og usa ka botelya nga puno sa tubig ngadto sa usa ka freezer, ang tubig mahimong “ice.” Mao ni ang ang mga balaod sa kinaiyahan, kini usa ka bahin sa uniberso nga atong makita sa atong mga mata o sa pagtuon gamit ang lain-laing mga himan, sama sa usa ka mikroskopyo o sa usa ka teleskopyo.

Apan, gawas sa makita nga kalibutan, adunay kalibotan nga dili-makita, kalibotan nga dili makakita sa imong mga mata, ni bisan pa sa labing maayong mga himan. Apan bisan pa ini, ang atong mga kalag usahay makabatyag niana nga kalibotan. Tungod kay ang matag usa kanato naglangkob sa duha ka mga bahin, sa lawas ug sa kalag. Ang lawas nagpuyo diha sa materyal nga kalibutan nga makita, samtang ang kalag dili makita. Ang kalag nagahatag ug kinabuhi sa lawas, ug naglihok niini nga kalibutan pinaagi sa lawas.

Ang kalag mao ang mobati og kalipay o kaguol, nga maghunahuna, sa gugma, sa pagkat-on ug paghimo sa bag-ong mga butang, ug ang labing importante, mag-ampo ug mobati sa espirituhanon nga kalibutan.

Sa espirituhanon nga kalibutan, naa sab mga balaod, nga nahibal-an sa Dios ug sa mga tawo nga misalig Niya. Kini nga mga balaod gihatag sa iyang mga Sugo. Sa samang paagi nga ang balaod sa kinaiyahan maoy nagdumala sa pisikal nga kalibutan, ang mga Kasugoan sa Dios mao sab nag-dumala sa espirituhanong kalibutan, ang kinabuhi sa atong mga kalag. Bisan kon dili ka motuo sa kuryente, sa pagkatinuod makuryentihan gyud ka kon dala sa kadanghag imong masulod imong tudlo sa saksakanan sa kuryente. Sa samang paagi, bisan ang usa ka tawo dili motuo sa Dios, ang iyang mga sala iya gihapon antuson, tungod kay ang mga bala-od sa espirituhanon nga kalibutan ipatuman gihapon ngadto niya pareho ni bisan kinsang tawo.

Apil sa espirituhanong kalibutan ang espesyal nga mga linalang, sama sa mga anghel ug mga demonyo, nga makaapekto sa atong mga kinabuhi.

Kinsa ang mga anghel?

Kini mao ang maayong mga espiritu nga dili nato makita. Mga hinimo sab sila sa Dios. Sila nahigugma kaniya ug nag-alagad kaniya nga malipayon. Ang pulong nga “anghel” nagpasabut nga “mensahero”; sila gitawag og ingon ini tungod kay ang Dios nagpadala sa pipila ka mga anghel og pipila ka mga mensahe sa yuta aron sa pagpadayag sa iyang kabubut-on ngadto sa mga santos. Ug adunay usab espesyal nga nagbantay nga mga anghel nga gipadala ang Dios aron sa pagtan-aw sa matag tawo sa iyang tibuok nga kinabuhi. Sila makatabang nato sa panahon sa kagubot, sa pagpanalipod gikan sa kakuyaw, o moaghat sa usa ka maayo nga ideya. Apan sa diha nga ang usa ka tawo magbuhat ug dautan nga mga butang, siya dili makadungog sa iyang anghel nga magbalantay ug dili niini tabangan.

Kinsa ang mga demonyo?

Dugay na kaayong panahon, sa sinugdan sa kalibutan, usa sa bantugang anghel, kansang ngalan mao si “Kahayag sa Adlaw” (Lucifer) nahi-mong mapahitas-on ug hakog, ug buot niya nga ang ubang mga anghel mosimba niya. Naghimo siya og usa ka rebelyon batok sa Dios ug natakdan ang pip-ila ka mga manulonda sa iyang pagkamapahitas-on; ug tungod kay sila dili gustong maghinulsol, gipap-ahawa sila gikan sa kalibotan sa mga anghel. Sila gipapahawa sa pagka-anghel, ug si Lucifer gitawag na og Satanas (Kaaway) ug Yawa (Tigpamasangil), samtang ang mga misunod kaniya ang mga gitawag og mga demonyo. Walay maayo nga nagpabilin diha nila, nagdumot sila sa Dios ug sa tanan nga mga butang nga Iyang gibuhat. gihimo nila ang tanan aron dauton ang mga tawo.

Giunsa sa mga demonyo sa paghimo og kadaut nato?

Sila malipay kaayo nga makakitag hinungdan aron magkaaway ang mga tawo, nagsolsol sila sa mga tawo sa paghimo sa daotan nga mga butang, apan ang labing importante alang nila, ang paglaglag o pagwagtang sa hugot nga pagtuo sa mga tawo diha sa Dios. Gusto nila nga mahimong pareho nila ang uban, aron nga ang mga tawo mag-antus sa mga kasakitan nga ilang giantos. Gusto sa demonyo ang pagbiaybiay sa mga tawo ug ang paghadlok kanila, sama pananglit, pinaagi sa mga damgo.

Ang Yawa ug ang mga demonyo nagasolsol sa dautan nga mga hunahuna ug mga pagbati gamit ang paagi nga ang mga tawo maghunahuna ingon nga ki-ning dautang mga hunahuna ilang kaugalingong mga hunahuna ug mga pagbati. Pinaagi niini, ang mga demonyo magtuklod sa mga tawo sa dili maayo nga mga buhat, mag-awhag kanila sa pagsupak sa balaod nga gitukod sa Dios, aron nga ang usa ka tawo ma-himong dili malipayon ug mahanaw. Sila nagarekord sa inyong mga dautan nga mga buhat ug nangalipay nga kamo pagasilotan tungod nila.

Busa, kon sa kalit, gusto nimo nga magbuhat sa usa ka butang nga daotan, pananglitan, mamakak ngadto sa usa ka tawo, o sa pagkuha sa usa ka butang nga dili imo, mobiay-biay sa usa ka tawo, o kon dili ka malipay sa kaayohan sa uban, o dili ka ganahan mang-hatag ngadto sa uban sa mga butang nga anaa nimo o dili ka ganahan mopasaylo sa mga tawo nga nangayo nimo og pasaylo; hibaloi nga kini mao ang mga higay-on nga dautan nga mga espiritu nag-awhag kaninyo sa pagbuhat sa usa ka sala aron sa paghimo kaninyo nga dili malipayon. Sila mahimo usab nga makaapekto kanato pinaagi sa ubang mga tawo, kinsa mosulay sa pagdani nato o mopugos nato sa pagbuhat og usa ka sala ug molapas sa kabubut-on sa Dios.

Unsaon nato pagpanalipod ang atong kaugalingon batok nila?

Ang Demonyo mahimong maliputon ug walay ulaw, apan ang usa ka Kristiyano nga nahigugma sa Dios dili mahadlok. Ang dautan nga mga espiritu makita nga isog lang sa diha nga sila maka-atubang sa usa ka tawo nga mas huyang pa nila, apan sila mga talawan sa diha nga sila atubangon sa lig-on nga mga tawo, ug sila nahadlok sa Dios ug sa atong mga hi-gala mga anghel, nga ang mga lig-on pa kay sa mga demonyo. Ang demonyo makapabor lang kon ang usa ka tawo motuo nila, ug mosunod sa ilang tambag ug mopili dapig sa kadautan.

Apan sila walay gahom aron sa pag-aghat nimo pagbuhat sa dili maayo nga mga butang kon dili ka gyud mohukom sa imong kaugalingon paghimo niini. Busa ayaw pagtalaw, ug kon sila mosulay pagkiling ninyo sa kadautan, pag-ampo ngadto sa Dios, aron nga Siya manalipod nimo. Kini mao ang ilang gikahadlokan, ug sila wala gyud bisan gamay nga gahum batok sa usa ka Kristohanong magtutuo. Sa diha nga ang mga demonyo mohatag nimo sa dautan nga mga hunahuna, mapasibog ninyo sila pinaagi sa usa ka pag-ampo. Mahadlok gyud sila ilabina sa timaan sa krus (kon pagpangurus), ug sa grasya sa Dios nga nadawat sa usa ka Kristiyano gikan sa balaang Kalawat. Balikan nato ni sa ulahi.

Lisud alang sa mga demonyo ang pagpasalaag kaninyo ngadto sa usa ka sala kon kamo nagbantay pag-ayo dili lang sa inyong mga buhat ug mga pulong, apan apil sab sa inyong mga hunahuna. Kini tungod kay ang tanang daotang buhat magsugod sa hunahu-na. Kon ang usa ka tawo mosalikway sa usa ka dautang hunahuna, dili gayud siya makabuhat niini, apan kon uyonan mo ang usa ka dautanng hunahuna, siya mopatuman ini diha sa buhat. Tungod ini nga rason, ang mga santos mibuntog sa dautan pinaagi sa pagsalikway sa dili maayong mga hunahuna.

Paningkamoti nga ang imong kaugalingon magpabiling limpyo gikan sa sala. Kon kamo sa gihapon makabuhat sa usa ka butang nga dili maayo, pagdali sa paglimpyo sa imong kaugalingon gikan niini, pi-naagi sa pagpangayo og pasaylo sa Dios ug sa mga tawong inyong nasad-an, ug ayaw tugoti ang mga demonyo sa paglimbong kaninyo pag-usab, ug mag-pasalaag kaninyo ngadto sa sala, kay kini mao ang ilang gibuhat sukad pa sa panahon sa unang mga tawo.

Unsay nahitabo sa unang mga tawo?

Sa diha nga gibuhat sa Dios si Adan ug Eva, gipapuyo niya sila sa matahum nga tanaman nga gin-ganlan og Paraiso. Ang tanang butang nga gikinahanglan alang sa usa ka malipayon nga kinabuhi naa didto, ug sila gialirongan sa katahom nga dili gani nato kayang mahanduraw. Ug adunay usa ka espesyal nga kahoy sa kinabuhi didto, ug ang tawo nga makakaon sa iyang bunga, magpabilin nga walay kamatayon, dili mobati og mga kasakit, ug dili taptan sa balatian.

Gibuhat sa Dios ang mga tawo aron nga sila makaambit sa iyang kalipay. Apan, kadtong lamang mga tawo nga dunay gugma ang makahimo sa pagpa-kig-ambit ini nga kalipay. Ang Dios nahigugma kang Adan ug Eva, ug gihatagan Niya sila sa iyang sugo: Sila makakaon sa bunga sa bisan unsa nga kahoy sa paraiso, gawas niadtong usa. Ang Dios naghatag sa unang mga tawo sa maong sugo aron nga pinaagi sa pagsunod niini, sila makapakita sa ilang gugma ngad-to sa Dios. Unya sila unta malipayon uban sa Dios sa walay katapusan, ug dili gayud mamatay.

Apan si Adan ug Eva dili gusto nga maghigugma sa Dios niini nga paagi, ug busa, sila misunod sa tambag gikan sa yawa nga misugyot kanila sa pagsupak sa sugo sa Dios. Busa nangaon sila sa bunga sa gidili nga kahoy, ug sa ingon nahimo ang unang sala. Ang Dios andam sa pagpasaylo kanila, kon sila naghinulsol, apan inay maghinulsol si Adan ug Eva nagsugod sa pagpangatarungan ug nagbinasolay sa usa’g usa. Tungod ini, sila gipapahawa gikan sa Paraiso ug nahimong mataptan sa mga sakit, pagkatigulang ug kamatayon. Ug ingon ini sab nahitabo sa tanan nga mga tawo nga ilang kaliwat.

Sa unsang paagi nakaapektar ang unang sala sa tibuok katawhan?

Sa diha nga si Adan ug si Eva nakahimo sa ilang mga sala ug nagpakita sa ilang pagkadili andam sa paghinulsol, sila mibiya sa Dios, ug nagpailalum sa pagmando ni Satanas. Ug tungod kay sila ray mga tawo sa yuta niadtong panahona, kitang tanan ilang mga kaliwat nakapanunod sab ug naglunang sa sala. Ug ang sala nagmugna sa usa ka bung-aw sa taliwala sa Dios ug kanato. Sama sa sakit nga napanunod sa mga bata gikan sa ilang mga ginikanan, ang sala napanunod nato gikan sa atong mga katigulangan. Busa, kitang tanan nagkinahanglan sa usa ka tawo aron sa pagluwas nato gikan sa napanunod nga sala ug gikan sa mga sala nga atong nahimo diha sa atong kaugalingong og gawasnong kabubut-on.

Ang tibuok uniberso apektado gayud kaayo sa sala nga nahimo sa mga katawhan kinsa mao untay hinungdan nga gibuhat ang kalibotan. Ang tanan nga mga binuhat nga buhi nahimong dali mataptan sa sakit ug kamatayon; kalaglagan, pagkadunot ug mga katalagman nga moabot sa kinaiyahan. Ang mga mananap nahadlok sa mga tawo ug usahay pa gani giatake sila. Walay sama ini nga nahitabo sa wala pa si Adan ug Eva mipalayo gikan sa Dios.

Apan bisan pa ini, ang Dios wala mobiya og suporta sa mga tawo. Aron sa pagtabang kanato, ang Dios mihatag sa iyang mga sugo diha sa Biblia ingon nga ang mga balaod, aron ang mga tawo makakat-on mahitungod sa iyang kabubut-on. Kana tungod kay ang maayo mao ang usa ka butang nga uyon sa kabubut-on sa Dios, ug ang dautan mao ang usa ka butang nga nagabatok niini. Ang kahibalo sa mga sugo sa Dios makatabang sa paglikay gikan sa lain na sab nga mga sala, man lamang, walay pagluwas sa mga tawo gikan sa mga sala nga ila nang nahimo ug pinaagi ini si Satanas nakadawat sa iyang gahum batok nila.

Kon dunay naglakaw sa lapokan mahulog ngad-to sa usa ka huyonghuyong, dili siya makahaw-as sa iyang kaugalingon. Kadto lamang tawo nga naa nag-tindog sa gahi nga yuta ang makabira sa tawong gidimalas ug nahulog gikan sa lapokan. Sa samang paagi ang usa ka tawo nga anaa naglunang sa sala dili makalimpyo sa iyang kaugalingon, ni sa pagtabang sa lain pang makasasala. Ug ang tanang katawhan tungod kay naglunang sa sala nagpaabut sa usa ka tawo, nga walay sala, nga maoy makahimo sa pagluwas gikan sa pagkalaglag. Busa ang Dios misaad pinaagi sa iyang mga propeta diha sa Biblia nga sa pila ka adlaw ang Manluluwas makita sa kalibutan, ug kini tinuod nga nahitabo duha ka libo ka tuig na ang milabay.

Kinsa ang Manluluwas?

Sa wala pa ang sinugdanan sa panahon, ang walay katapusang Anak sa Dios nagpuyo uban sa Dios nga Amahan ug nagbuhat sa uniberso uban Kaniya. Sa diha nga miabot na ang panahon, ang Amahan nga mipadala Kaniya sa kalibutan aron sa pagluwas sa mga tawo gikan sa sala. Kanang panahona, kapin sa duha ka libo ka tuig na ang milabay, si Jesus Kristo natawo pinaagi kang Birhen Maria. Kini mao ang labing matarung ug buotan nga babaye sa ibabaw sa yuta, hinungdan nga gipiyal kaniya sa Dios ang usa ka dakong dungog. Si Jesus walay yutan-ong amahan.

Sa diha nga siya nag-edad na og 30, si Jesus misugod pagsangyaw ngadto sa mga tawo, aron sa pagdala kanila paduol ngadto sa Dios ug sa pagtudlo kanila sa tinuod nga gugma.

Gikan sa iyang mga tinun-an, si Kristo nagpili og 12, nga iyang gitawag og mga Apostoles (mga mensahero) ug gipadala aron sa pagsangyaw ngadto sa mga tawo. Siya mihatag nila sa gahum sa paghingilin sa mga dautang espiritu, pag-ayo sa mga masakiton ug pagbanhaw sa mga patay.

Siya mismo mihimo og daghang mga milagro: Nilakaw siya sa ibabaw sa mga tubig sa usa ka lanaw, mipakalma sa usa ka bagyo pinaagi sa iyang pulong, gipadaghan niya ang mga pagkaon aron sa pagpakaon sa mga gigutom, sa usa ka pagpamilok iyang giayo ang usa ka paralitiko, ang mga sanlahon, ug ang mga buta, ug nag-ayo sa mga gisakit sa mga demonyo pinaagi sa paghingilin ini. Nagpasundayag siya sa iyang gahum ibabaw sa kinabuhi ug kamatayon, si Kristo nagbanhaw sa mga patay.

Ang mga tawong matarong nahigugma ni Jesus Kristo, samtang ang dautan ug ang mapahitas-on nagdumot niya. Kini tinuod gyud ilabina sa mga pangulo og kadagkoan sa mga Judio kinsa nga nasina niya. Sila naghunahuna sa ilang mga kaugalingon ingon nga bantugan ug mga maalamon nga mga tawo, apan ang Ginoo misulti kanila sa tinuod unsa silang klaseha sa mga tawo. Sila misulay pagpakaulaw niya pinaagi sa pakiglalis niya, apan napakyas sila, busa mihukom sila sa pagpatay niya.

Gidakop nila siya ug gibutangbutangan atubangan sa mga opisyal sa kagamhanan ug nagdani sa katawhan sa paghangyo sa iyang kamatayon. Dihang nakapabor, ang mga kaaway ni Kristo mipasipala kaniya sa makadaghan ug gikastigo siya ug dayon gilansang siya sa usa ka kahoy nga krus ug gipasagdan nga mamatay. Apan siya kalmado ug naghangyo sa Dios Amahan sa pagpasaylo sa mga tawo nga nilansang niya sa krus sa pag-ingon nga wala sila mahibalo sa ilang gibuhat.

Sa wala pa siya gidakop sa mga kaaway, ang Ginoong Jesus Kristo miingon: “…andam man ko sa pagtahan sa akong kinabuhi aron maangkog balik. Walay mokuha ini nako; ako ning gitanyag sa kaugalingong kabubut-on.” (Juan 10:17-18). Sa usa ka pagpamilok, makahimo siya pagwagtang sa mga dautan nga miabut aron sa pagdakop Niya aron pagsakit ug pagpatay, apan wala siya misukol nila. Ngano? Tungod kay siya nasayud nga ang nagpalihok pinaagi nila mao ang yawa nga migamit sa mga tawo ug nagpildi nila. Ang mga tawo ubos sa awtoridad sa yawa tungod sa mga sala nga ilang nabuhat ug nakadawat sa kamatayon ingon nga usa ka silot, ug human sa kamatayon, sa impyerno. Apan si Jesus Kristo walay nahimo nga sala, ug pinaagi sa pagdawat sa boluntaryo nga kamatayon, Iyang gilaglag ang gahum sa yawa, kay siya nag-ingon: “Ako midawat sa kamatayon alang sa mga sala sa mga tawo nga nagtuo nako.” Kana nagpasabot, nga sila gipagawas gikan sa pagkaulipon sa pagsunod sa dalan paingon sa impyerno.

Usahay mahitabo nga ang usa ka tawo makahulam ug kwarta gikan sa usa ka tawo ug unya ang naghulam dili makabayad sa utang. Ug dayon ang nagpahulam moingon, kon dili mo mobayad, ipapriso ka nako! Ug ang nanghulam mahadlok, apan dili gihapon siya ka bayad, kay wala gyud siyay kwarta. Ug unya laing tawo moabut mobulontaryo gamit ang iyang kaugalingong kwarta sa pagbayad sa mga utang ug sa pagluwas sa nangutang gikan sa prisohan. Kini ang gihimo sa Ginoo alang nato, apan wala siya mobayad or kwarta, kay ang kwarta walay pulos sa espirituhanong kalibutan, Iyang ning gibayran sa iyang kaugalingong kinabuhi. Kini maoy pamatuod sa iyang dakong gugma nato, kay siya naghalad sa iyang kaugalingon aron nga kita mabuhi sa kahangturan uban sa Dios.

Siya namatay, apan ang kamatayon wala mak-abuntog niya, ug sa ikatulo ka adlaw si Kristo nabuhi pag-usab, iya nabanhaw gikan sa mga patay! Sa pagpasidungog ini nga panghitabo, sa matag tuig ang Orthodox nga mga Kristiyano naghan-ay og usa ka malipayon nga kasaulogan sa Paskuwa sa Pagkabanhaw ug sa pagtimbaya sa usag usa uban sa mga pulong “Si Kristo nabanhaw! Tinuod, siya nabanhaw!” Kini tungod kay gihimo sa Ginoo kining dakung buhat alang ug tungod nato. Alang sa mga tawo nga mituo niya ug nagtuman sa iyang mga sugo, ang Manluluwas miabli sa dalan paingon ngadto sa Dios. Ug karon, bisan kinsa nga mosunod kang Kristo mahimong gawasnon gikan sa gahum sa sala ug kamatayon.

Unsa ang kamatayon?

Ang kamatayon moabut sa diha nga ang kalag sa usa ka tawo mobulag gikan sa lawas ug kini dili na makahimo paglihok, patay. Niini ang atong kinabuhi sa yuta matapos. Sa madugay o sa madali, kini mahitabo sa tanan. Apan wala ni nagpasabot nga ang na-matay mahanaw sa hingpit. Ang mga patay mawad-an lang sa ilang mga lawas sulod sa pipila ka mga panahon ug dili makapuyong buhi ug maglihok ining kali-butan. Apan ang kalag nagpabiling buhi, mobiya aron sa pag-adto sa laing kalibutan, sa espirituwal nga kalibutan. Apan kini sa gihapon makakita, makadungog, ug makahunahuna. Ug kini mobati sa diha nga dunay tawo nga nag-ampo alang niya ngadto sa Dios ug nagdagkot og kandila alang niya, nga nagahandum sa mga ngalan sa mga namatay. Ang mga tawo magsubo kaayo kon ang ilang mga minahal mamatay. Tinuod gayud nga lisod kaayo ang pagbiya nila. Apan ang mga Kristiyano dili angay mawad-an sa paglaum, kay ang Kristiyano maghinumdom nga ang Ginoo kanunay mokompleto sa yutan-ong kinabuhi sa usa ka tawo sa takna nga mao ang labing maayo nga angayan alang sa iyang kaluwasan; ug sa umaabot, ato gihapong makita kadtong atong mga gikamingawan kon kita nagka-hiusa sa Kristohanong Pagtuo. Ang kamatayon dili molungtad, panagbulag ra ni sa usa ka taas nga pana-hon, pareho og usa ka tawo nga suod nato nga mibiya aron pag-adto sa lain-laing mga nasud, ug moabot ang panahon nga ato silang makita pag-usab. Kini mahitabo human sa pangkinatibuk-ang pagkabanhaw.

Unsa ang pangkinatbuk-ang pagkabanhaw?

Ang adlaw moabut nga ang kasaysayan sa kalibutan matapos. Unya ang Dios magbuhi sa mga lawas sa tanang mga patay ug maghiusa kanila pagbalik uban sa ilang mga kalag. Kini mao ang gitawag nga pangkinatibuk-ang pagkabanhaw.

Ang bantugang scientist nga si Isaac Newton gipangutana makausa unsaon sa Dios pagbanhaw sa tanang mga tawo kon ang ilang mga lawas dugay nang nadugta, napino ug mibalik na sa abug, ug nasa-gol na sa yuta. Inay iyang tubagon, si Newton mikuha og yuta, iyang kining gisagolan og abug sa metal, ug dayon gibutangan niya og magnet ang iyang sinagol; ang mga abug sa metal diha-diha dayon nibulag gikan sa yuta, ug mipilit ngadto sa magnet. “Kon kini sayon alang nato,” miingon ang scientist “Nan dili ni lisud alang sa Dios, nga nagbuhat sa tibuok kalibutan, aron paghatag kinabuhi sa tanang tawo.”

Sa panahon sa Ikaduhang Gubat sa Kalibotan, gibombahan sa mga kaaway ang usa ka karaang sim-bahan uban sa matahum nga dibuhong pinintal. Ang tanang butang nagkapino-pino gyud ngadto sa labing gagamay nga lugas. Apan human sa gubat, ang mga siyentipiko nagsugod sa pagkolekta sa mga napinong bahin. Ilang gidaginot pagpangita ug gipamunit bisan gani ang labing gamay nga mga lugas ug dayon migahin ka tuig sa pagbutang kanila sa tingub sama sa usa ka tanghaga. Ug sa katapusan, ilang nabalik pagsumpay ang mga karaang dibuho nga halos mahanaw na sa hingpit.

Karon kon ang mga tawo makahimo sa pagpamunit sa nangabungkag nga mga butang nga ilang gibuhat bisan pa nga napino-pino kini, nan mahi-mo kaayo sa Dios nga buhion pagbalik ug hatagan og kinabuhi ang mga tawo nga gibuhat mismo Niya. Ang tanang mga butang sayon alang sa Dios, bisan ang labing dako nga milagro.

Unsay mahitabo uman sa pangkinatibuk-ang pagkabanhaw?

Ang matag tawo kinahanglan nga moatubang sa hukmanan sa Dios, ug sa pagdawat sa ganti kon unsay iyang gipili nga angayan sibo sa iyang yutan-ong pagkinabuhi. Maklaro unya kon sa unsang paagi ang usa ka tawo nagpuyo sa yuta, mituo ba siya sa Dios o wala ug misunod sa mga sugo sa Dios. Ang tagsa-tagsa kinahanglan nga maghatag og husay sa matag buhat ug sa matag pulong. Ug kadtong nahigugma sa Dios ug naningkamot sa pagpuyo sumala sa iyang kabubut-on, makadungog sa tingog sa langitnong Amahan: “Sulod akong kalipay!” Apan ang mga tawo nga wala mahigugma kang Kristo, wala mosalig Kaniya, ni nagpuyo sumala sa iyang pulong, mapamatud-ang langyaw alang Kaniya. Ang maong mga tawo magpabilin sa walay kataposan diha sa makahahadlok nga kangitngit ug mga pagsakit nga gikan sa nabuhat nga mga sala.

Handurawa ang usa ka dabok sa lasang sa usa ka bugnaw nga gabii. Kon kamo duol ini, mabati ninyo ang kainit ug kahayag, apan kon magpalayo ka, maanaa ka na sa kangitngit ug magkagot ang imong ngipon tungod sa katugnaw. Kini tungod kay ang kalayo naghatag sa kainit ug kahayag. Busa ang atong mabinationg Dios naghatag sa hingpit nga kamaya ug sa kalipay; busa, kon moduol ang usa ka tawo Niya pinaagi sa hugot nga pagtuo, sa gugma ug sa mga maayong binuhatan, mas mahimo siyang malipayon. Ug kon mas layo sa Dios tungod sa mga sala, mas mahimong magul-anon ang maong tawo.

Niini nga kinabuhi, ang matag tawo magpili, kon dapig ba sa Dios o dapig sa mga sala. Ug sa human sa kamatayon, makab-ot nato kon unsay atong gipili, sa walay katapusan ug hingpit nga kalipay ug pagmaya uban sa Dios (Paraiso) o sa walay katapusan nga pag-antos ug kagul-anan nga walay Dios (impyerno). Ang Paraiso ug ang impyerno dili lamang sa usa ka maayo ug dili maayo nga dapit, sila hinuon mahimo nga usa ka resulta sa atong gipili. Ug sa sama nga imposible nga makaplagan sa usa tawo ang iyang kaugalingon diha sa kangitngit ug kabugnaw sa pagbiya sa dabok, imposible nga makaplagan sa usa ka tawo ang iyang kaugalingon diha sa impyerno niadtong mga tawo nga wala mahigugma sa Dios ug sa mibiya niya.

Niining kalibutan nga yutan-on, ang usa ka dautan usahay makaipsot sa silot tungod kay siya mahimo nga makalimbong sa mga tawo, apan imposible ang paglimbong sa Dios, tungod kay ang hukom sa Dios magpahamtang sa tanang dautan sa hustong silot. Ug ang mga maayong mga tawo makadawat sa ilang ganti alang sa tanang maayong mga butang nga ilang gihimo sa ngalan ni Kristo. Kini maoy hinungdan ngano nga importante kaayo ang pagbantay sa kalag diha sa kalimpyo, tungod kay ang atong kapalaran human sa kamatayon nag-agad sa unsay atong gipili ug sa unsang paagi kita nagkinabuhi samtang kita nia pa sa yuta.

Sa langitnong Gingharian, ang Dios magdala sa tanang mga balaan, sa tanang maayong mga magtutuo. Didto, walay dautan, ni mga kagul-anan, walay mga sakit o kamatayon, walay mahipangdol, walay bisan usa nga maghilak, ug ang tanan magmalipayon ug magmaya, hangopon sa gugma sa Dios. Ug ang tanan nga mga butang mahimong tin-aw kanila, tungod kay ang Dios mismo magtudlo kanila ug magpadayag sa iyang mga tinago ngadto kanila.

Diyutay lang ang mga tawo nga nasayud nga alang sa usa ka tinuod nga Kristiyano, ang paraiso magsugod na dinhi, ini nga kinabuhi. Bisan sa wala pa ang kamatayon, ang usa ka tawo mahimong makasinati sa espirituhanong hingpit nga kalipay ug pagmaya sa pagpakig-uban sa Dios. Kini ang hinungdan nganong ang mga balaan malipayon kaayo, ug ang ubang mga tawo nadani ngadto kanila, nga bisan ang mga dili magtotoo mobati usab og pinasahi nga pagbati ilabi na kon maduol kanila ug busa sila naningkamot sa pagbalikbalik pagpakigkita kanila. Apan alang sa mga dili mahinulsolon nga mga makasasala, ang impyerno usab nagsugod na ni-ini nga kinabuhi. Kini ang hinungdan nganong bisan kon sila makaangkon og pipila ka mga bahandi, sila magpabilin nga walay pailub, kanunay mawad-an og paglaum ug sa kawalay bili, tungod kay sa sulod, sila dili malipayon.

Apan ang mga pag-antus sa mga makasasala ug ang kalipay sa mga santos dinhi usa lamang ka tipik sa unsa mang nagpaabut kanila human sa pagkaban-haw ug sa paghukom sa Dios.

Unsa ang balaang kabubut-on sa Dios?

Ang Dios labaw sa panahon. Makakita siya sa atong nangagi, karon ug sa umaabot sa usa ka pagtan-aw. Sa samang paagi sama nga atong makita ang usa ka hulmigas ug unsa ang nagpaabut sa iyang dalan, bisan tuod ang hulmigas wala pa makakita niana, ang Dios nasayod, unsang mga dalan atong gisubay ug unsay nagpaabot nato sa umaabut.

Busa iyang gihikay ang bisan unsa nga mahitabo sa atong kinabuhi sa paagi nga sa bisan unsa nga panghitabo mapuslanon alang sa atong kaluwasan. Kini nga kabalaka mahitungod sa atong mga gisubay nga dalan gitawag og balaang kabubuton sa Dios. Pananglitan, mahitabo nga ang usa ka tawo mabiyaan sa eroplano, ug ang tanang mga plano alang sa usa ka byahe mapakyas. Kini nga tawo saputon sa sinugdanan, apan sa ulahi makakita nga kini mao ang paagi nga luwason siya sa Dios gikan sa kamatayon sa pagkahagsa sa eroplano.

Sa iyang dakong kaalam, mahimo sa Dios nga ang usa ka dautang buhat sa usa ka tawo makahatag og usa ka kaayohan sa ubang mga tawo. Pananglitan, adunay usa ka tawo nga gitulis, ug ang uban, human mahibalo sa iyang gidangatan, mibati og simpatiya alang kaniya, ug ang tawong gitulis nakabaton ug bag-o og mga maayong mga higala sa katapusan. Ang dautan nagpabilin nga dautan. Ang tulisan silotan sa Katapusang Paghukom. Apan ang katapusang resulta sa panghitabo gihimo nga maayo sa Dios.

Usahay ang Dios nagtugot kanato nga makasinati sa kapait o kalisud, alang sa atong kaugalingong kaayohan ug kaluwasan. Sa samang paagi, nga ang atong mga ginikanan usahay mohatag nato sa pait ug walay lami nga mga tambal, aron kita mamaayo gikan sa usa ka sakit. Daghang mga tawo makasulti nato, sa unsa nga paagi ang mga kalisdanan ug mga dimalas nga ilang nasinati naghimo nila nga maalamon, mas maayo ug mas lig-on sa katapusan, ug nakatabang aron sila makabangon gikan sa pagkamakasasala nga hilabihan gayud.

Bisan unsa ang mahitabo sa imong kinabuhi, bisan unsa nga mga hitabo, mga engkuwentro, mga panagkaila, kining tanan mga pagsulay sa imong kaugalingon, sa inyong mga hunahuna, mga tinguha ug mga buhat; uban ka ba sa Dios? Pinaagi niining tanan, ang Dios naghatag ninyo sa usa ka oportuni-dad nga mahimong mas duol ngadto niya. Apan ang Dios dili buot nga ipahamtang ang bisan unsa nga mga desisyon kanato, busa, kini nag-agad sa matag tawo sa unsa nga paagi gigamit ang matag kahimtang sa kinabuhi, ngadto ba sa maayo o sa daotan.

Busa, sa diha nga kita makasugat sa maayo o dili maayo nga mga butang sa atong mga kinabuhi, kita kinahanglan maghunahuna, nganong ang Dios nagpadala niini kanato. Ug kon kita makasabut kon ngano, kita makahimo sa pagbuhat sa matarung nga paagi ug makabenepisyo pag-ayo bisan gikan sa usa ka labing dili maayong kahimtang. Apan aron kita makakat-on sa pag-angkon og panabut sa katuyoan sa Dios, kinahanglan gayud ta nga masayud sa iyang balaan nga kabubut-on nga nahisulat sa Kasulatan ug sa gipahiluna nga Tradisyon sa Simbahang Orthodox.

Unsa ba ang Simbahang Orthodox?

Ang mga tawo nga andam sa pagsunod sa dalan nga giablihan ni Jesus Kristo, makagawas gikan sa sala ug mahimong mahiusa uban sa Dios, dili magkaba-hin-bahin sa taliwala sa ilang mga kaugalingon, hinoon, sila natural nga magkahiusa uban sa usag usa.

Ang Ginoong Jesus Kristo miingon: “pagatukoron ko ang akong Simbahan, ug ang mga ganghaan sa Hades dili makabuntog niini.” (Ebanghelyo sumala ni San Mateo 16:18). Ang tanan nga nahiusa sa langitnong Amahan diha sa iyang mahigugmaong paggakos maoy sakop niana nga Simbahan. Sila mahimong usa ka espirituhanong komunidad, ang bag-ong balaang katawohan. Ang Pangulo sa Simbahan mao si Kristo mis-o, nga nagsaad: “Ako magauban kaninyo sa kanunay, hangtod sa katapusan sa kalibutan.” (Mateo 28:20).

Ang mga miyembro sa Simbahan mao kadtong tanan nga miila sa mga pagtulon-an ni Kristo, sinserong nagtuo Kaniya, nakasabot nga kinahanglan magkinabuhi sumala sa iyang balaod, moapil sa mga Sakramento nga iyang gitukod, ug masulundon sa espirituwal nga mga sumusunod sa mga Apostoles, ang mga obispo ug mga pari.

Si bisan kinsa mahimong moapil niini nga pamilya sa walay pagpili sa pagkatawo, edad ug nasyonalidad. Kini gibuhat pinaagi sa Sakramento sa bunyag, sa diha nga ang usa ka tawo mahimo nga usa ka Kristiyano ug kabanay sa Dios.

Ang Simbahan adunay usa ka espesyal nga in-stitusyon nga gitawag og herarkiya. Sa samang paagi nga ang usa ka kandila mahimong dagkotan gikan sa laing usa, nga nagsiga, ang mga Apostoles nagtunol sa panalangin nga ilang nadawat gikan kang Kristo ngadto sa ilang mga sumusunod, sa mga obispo, ug sila usab naghatag niini sa uban nga mga obispo, nga nagsunod kanila, hangtod karong panahona, kini nga panalangin gitunol pinaagi sa usa ka espesyal nga sagradong tulumanon. Sa kinatibuk-an, ang her-arkiya sa simbahan naglangkob sa tulo ka mga han-ay, mga obispo, mga pari ug mga diakono.

Sa mao usab nga paagi maingon nga adunay lain-laing mga mga bahin sa lawas sa tawo, mga ka-mot, mga tiil, ug uban pa, sa sulod sa usa ka Simbahan ni Kristo, adunay lain-laing mga lokal nga mga Simbahan. Usahay managlahi sila og pinulongan nga gigamit sa pag-alagad ug sa pipila ka mga tradisyon, apan anaa sa bug-os nga panaghiusa sa labing mahi-nungdanon nga mga butang, sa Pagtuo, mga Sugo, pag-ampo ug mga Sakramento. Sila nahimutang sa lain-laing mga mga nasud ug naglakip sa mga mag-tutuo sa lain-laing mga nasud.

Si Kristo misaad nga “ang mga ganghaan sa Hades dili makabuntog batok sa Simbahan,” buot ipasabot, nga ang Simbahan dili gayud mawala, ug walay tawo nga makahimo sa pagbungkag ini, ug nga kini dili motipas gikan sa Tinuod nga Pagtuo, ni masayop mahitungod sa Kamatuoran, tungod kay kini gipanalipdan pinaagi sa Espiritu Santo, nga kanunay anaa sa Simbahan.

Sa tibuok kasaysayan, may mga mapahitas-on nga mga tawo nga mitumaw sa lain-laing higayon, kinsa buot moguba sa Pagtuo nga nadawat gikan sa mga Apostoles, ug sa pagtudlo sa uban sa ilang mga hinimo-himo nga tinuohan inay sa Kamatuoran. Ang Ginoong Jesus Kristo mismo nagpahimangno mahitungod sa pagtungha sa mini nga mga magtu-tudlo. Sa lain-laing mga panahon, ang maong mga tawo mibulag sa Simbahan ni Kristo ug nagbuhat sa ilang mga kaugalingong mga komunidad, nga ila sab gitawag nga “simbahan.”

Aron sa pag-ila sa mga kalainan gikan sa mini nga “mga simbahan”, nga gitukod sa mga mortal ug nagtudlo sa sayop nga paagi sa paghimaya sa Dios, ang tinuod nga Simbahan, nga gitukod ni Jesus Kristo, misagop sa espesyal nga ngalan nga, Orthodox, nga nagpasabut “Hustong pagdayeg sa Dios.”

Unsa ba ang balaang kasulatan?

Kini ang labing importanteng libro sa yuta, ang Bibliya. Kay kapin sa liboan ka tuig, kini gisulat sa mga santos, mga Propeta ug mga Apostoles, kinsa mipadayag unsa ang ilang nakat-onan gikan sa Dios. Busa, gikan niini nga basahon kita makakat-on sa kabubut-on sa Dios. Kini gamhanan kaayo nga nakapausab sa kinabuhi sa daghang mga tawo. Ayaw kalimti, kon magbasa sa Kasulatan, ang Ginoo mismo namulong kanimo. Kinahanglan basahon kini nga libro human sa usa ka pag-ampo, ug human kini basaha, kinahanglan hunahunaon, sa unsang paagi kini matuman sa imong kinabuhi. Ang labing importanteng bahin sa Kasulatan mao ang gitawag nga mga Ebanghelyo, gikan kanila imong makat-onan, unsa ang gisulti ug gibuhat sa Manluluwas.

Ang Kasulatan pagabasahon sa kusog sa matag gimbuhaton sa Simbahang Orthodox. Daghang mga Kristiyano nagabasa sa Kasulatan sa matag adlaw, tungod kay gikan sa pulong sa Dios ang usa ka tawo makakat-on, unsa ang pagtuo ug unsaon pagpuyo sa hustong paagi, unsaon sa pagbuhat og maayo ug paglikay sa dautan. Ang usa ka tawo nga nahibalo sa Kasulatan sama sa usa ka tawo nga naglakaw sa usa ka ngitngit nga dalan nga may dalang espat sa iyang mga kamot. Ang maong tawo adunay iwag sa iyang dalan ug makakita asa ang hustong agianan. Ug ang mga tawo nga walay iwag mangahulog ngadto sa gahong, ug mangasaag. Kon ang usa ka butang diha sa Bibliya dili masabtan sa usa ka Kristiyano, kinahanglan susihon unsa ang gisulat sa mga santos mahitungod niini, kay pinaagi nila ang Dios mismo mipasabut sa iyang pulong; sa ingon ang kamatuoran mahimong tin-aw.

Unsa ba ang balaang Tradisyon?

Malagmit nakadungog na ka gikan sa imong mga ginikanan bahin sa imong apohan nga lalaki o apohan sa tuhod. Tingali, ang imong pamilya adunay talaan sa kasaysayan bisan sa layo na ninyo nga katigulangan. Sa matag tarong nga pamilya, aduna gyud tradisyon sa pamilya, diin ang mga tawo, gikan sa usa ka kaliwatan ngadto sa sunod nga kaliwatan, mag-asoy pagbalik-balik sa mga istorya bahin sa usa ka butang nga importante sa kinabuhi sa ilang mga katigulangan, ug tungod ini, ang handumanan sa maong mga katigulangan natipigan pag-ayo bisan niadtong mga kaliwat nga wala makakita kanila.

Ang Simbahan sa pagkatinuod usa ka dako nga pamilya, tungod kay kini naghiusa sa tanang mga tawo nga gisagop sa Dios pinaagi kang Kristo ug nahimong mga anak sa Langitnong Amahan. Busa, ang mga tawo sa Simbahan nagtawag sa matag-usa nga “mga igsoon”, tungod kay kang Kristo, ang tanang Orthodox nga mga Kristiyano mahimong espirituwal nga mga managsuon.

Sa Simbahan, adunay usab balaang Tradisyon nga nadawat sa usa ka kaliwatan balik sa mas naunang kaliwatan ug pabalik ngadto sa mga Apostoles. Sila direktang nakig-istorya kang Ginoong Jesus, ug gikan kaniya sila nakakat-on sa kamatuoran. Sila maoy nagsulat niining mga butanga, ug kini na-himong balaang Kasulatan sa Bag-ong Tugon, apan pipila ka mga butang wala gisulat apan hinoon gitudlo kini gikan sa ilang mga baba o pinaagi sa panigin-gnan sa ilang mga kinabuhi; kining tanan nga mga butang gitipigan sa Tradisyon sa Simbahan sulod sa duha ka libo ka tuig karon.

Ang Balaan nga Tradisyon mao ang pagtunol dili lang sa mga pulong ug hunahuna sa mga Apos-toles, apan sa dalan sab sa kinabuhi, nga kahimut-an sa atubangan sa Dios. Kini maoy hinungdan nga kon magbasa ta sa kinabuhi sa mga santos, kita usab makakat-on sa samang mga paningkamot ug sa samang gugma ngadto sa Dios ug sa mga tawo nga atong makita diha sakinabuhi sa mga Apostoles.

Sa tradisyon sa pamilya, ang mga tawo mahimo nga makalimot sa usa ka butang, ug mawad-an sa usa ka bahin sa kamatuoran sa pagdagan sa panahon. Apan ang Balaang Tradisyon dili gayud mawad-an sa bisan unsa nga butang bahin sa kamatuoran nga nadawat sukad sa sinugdanan, tungod kay sa Orthodox nga Simbahan, anaa kanunay ang Espiritu Santo kinsa maoy bugtong nasayud sa tanang butang ug anaa sa kamatuoran.

Sa Katapusang Panihapon, ang Ginoong Jesukris-to miingon sa mga Apostoles: “Hangyoon ko ang Amahan ug padad-an mog laing Maglalaban aron siya magpabilin uban kaninyo sa kahangturan… ang Maglalaban, ang Espiritu Santo nga ipadala sa Amahan sa akong ngalan, magtudlo ninyo sa tanan ug mopahinumdom sa akong gisulti… Siya mosaksi bahin kanako” (San Juan, 14:16, 26).

Ug ang Espiritu Santo mikunsad ngadto sa mga Apostoles, ug sukad adto, sulod sa duha ka libo ka tuig, kini nipuyo sa Simbahang Orthodox. Ang karaang mga propeta, ug sa ulahi ang mga Apostoles nakahimo sa pagsulti sa mga pulong sa kamatuoran, tungod kay sila gitudloan sa Dios ug ang Espiritu Santo nigiya nila. Wala kini mahunong paglabay sa mga Apostoles, kay ang mga santos nga amahan sab gitudloan sa Dios ug gitambagan sa samang Espiritu Santo sama sa mga Apostoles.

Ang Balaang Tradisyon mao ang dayong panumduman sa Simbahan. Ang Espiritu Santo, sa kanunay naglihok pinaagi sa balaan nga mga amah-an ug mga magtutudlo sa Simbahan, nagbantay niini aron nga luwas gikan sa bisan unsa limbong. Busa, sa pagpuyo diha sa Simbahan, ang usa ka tawo maka-kat-on sa kamatuoran sa Kristohanong Pagtuo ug mahimong usa ka santos. Sa diha nga may tawo nga mangita sa kamatuoran bahin sa pipila ka pangutana sa pagtuo, iyang itudlo ang mga sinulat sa balaan nga mga amahan ug iyang makat-onan ang tanang mga butang gikan niini. Bisan kinsa nga mosalig sa mga santos labaw pa kay sa iyang kaugalingon dili gayud masalaag.

Kinsa ba ang mga santos?

Sa walay duhaduha nakadungog na ka bahin sa balaan nga mga tawo. Ang ilang mga hulagway gi-himong dayan-dayan sa mga simbahan ug minily-on ka mga tawo sa tibuok kalibutan nagtahod nila. Kinsa ba sila? Sila mga yano nga mga tawo nga sama kanimo ug kanako, apan sa pipila ka mga higayon sa ilang mga kinabuhi sila midangop ngadto sa Dios sa tibuok nilang kasingkasing. Milakaw sila subay sa dalan sa kaluwasan, nga giablihan ni Jesus Kristo alang nato, hangtod sa katapusan. Sila nahigugma sa Dios sa tibuok nilang kalag, misunod sa iyang balaan nga kabubut-on, ug gihatagan og kagawasan ang ilang mga kaugalingon gikan sa mga lagda sa sala.

Kadaghanan nila naghimaya sa Dios dili lang sa ilang mga kinabuhi, apan bisan na sa ilang ka-matayon- kini mao ang mga martir. Sa dihang ang ilang mga kaaway nipugos nila aron isalikway ang Dios o magbuhat og sala, ang ilang tubag mao nga mas palabihon pa nila nga mamatay kay sa isalikway ang ilang pagtuo sa Dios. Kini mao ang pinakaisog nga mga tawo sa kalibutan. Wala silay gikahadlokan. Bisan ang kamatayon, ni kasakit, ni bisan unsa walay makahadlok nila ug ug walay makapugos nila sa pag-buhat og sala. Busa, kon ang usa ka tawo tinuod nga nagsalig sa Dios, wala siyay kahadlokan.

Ang yawa nahibalo nga ang mga dili mat-inud-anon nga mga tawo o kadtong mga huyang og pagtuo nagsalig lang sa ilang mga kaugalingon inay nga sa Dios, ug nga ang tanan adunay butang kahad-lokan. Kini nga kahadlok sama og iro nga miliab sa liog sa usa ka tawo. Sama og giguyod sa iro, ang yawa makahimo paguyod sa usa ka tawo sa pagbuhat sa mga butang nga dili niya gusto. Apan ang mga ba-laan nga mga amahan gawasnon gikan sa tanang ka-hadlok ug ang yawa dili makanipula nila.

Ang mga santos (o balaan) nahimong suod kaayo sa Dios, ug Siya dali ra nga pagtubag sa ilang mga pag-ampo ug maghimo og mga milagro pinaa-gi nila. Ang mga balaan (o santos) makaayo sa mga masakiton, makaluwas sa mga tawo nga nag-ungaw sa kamatayon, ug nagbanhaw sa mga patay; Ang Gi-noo mosulti ngadto nila bahin sa umaabot ug sa mga

hunahuna sa ubang tawo. Sila kanunay malipayon, ug daghang mga tawo buot nga mahimong ilang mga higala ug mangayo sa ilang tambag. Sila kasagaran gihigugma dili lamang sa mga Kristiyano, apan bisan sa mga tawo sa lain-laing mga relihiyon ug bisan sa mga dili-magtutuo. Kini nga mga tawo mi-bati sa grasya sa Dios diha sa mga balaan.

Unsa ba ang grasya sa Dios?

Ang grasya mao ang maayong gahum nga nag-gikan sa Dios ug naglihok sa usa ka tawo, nga naghatag sa kalag og kalinaw nga dili kalibotanon, pakigdait ug hingpit nga kalipay. Si San Silvano ang Athonite miin-gon nga kadaghanan sa mga tawo nalingaw sa walay kapuslanan nga mga butang ini nga kalibutan ug giga-pus sa mga sala, dili sa mobati sa grasya sa Dios, apan ang usa ka Kristiyano nga mibati niini sa makausa, mohatag gayud og bili niini labaw kay sa bisan unsang mga butang. Ug bisan ang maong tawo tanyagan nga mahimong hari sa tibuok kalibutan, dili siya malipay ini ug mosalikway sa maong tanyag, tungod kay ang kalipay sa pagmando sa tibuok kalibutan dili ikatandi sa hingpit nga kalipay nga gikan sa grasya sa Dios.

Apan ang mga tawo nga wala gayud makasinati ini, wala makasabut niini, sama sa usa ka tawo nga wala gayud makatilaw og dugos wala masayud sa lami ug dili gayud makasabut niini, bisan kon nabasa pa niya ang detalyadong paghulagway sa mga libro. Ug ang usa ka tawo kinsa mibati sa grasya, dili gayud niya kini ikambyo sa bisan unsang butang. Kini ang hinungdan nga-nong daghang mga santos mibiya sa kalibutan ug nahi-mong mga monghe o mga madre, ug ang uban kanila nahimong mga ermitanyo ug hingpit nga nagpuyo nga nag-inusara. Ang rason ngano nga ilang kining gibu-hat dili tungod ka wala sila mahigugma sa ubang mga tawo, apan sila buot nga makakat-on sa hingpit nga pa-ghigugma sa Dios, ug ang pagbuhat sa ingon ini nga paagi, walay bisan unsa nga natugaw nila gikan niini nga gugma, nga makadani sa grasya sa Dios. Unya, dinasig sa grasya, sila nag-ampo alang sa tanang ka-tawhan, ug tungod sa ilang mga pag-ampo ang Ginoo nagluwas sa kalibutan gikan sa daghang mga kasamok.

Unsay angay nato buhaton aron mahimong balaan (santos)?

Ang matag tawo pwede mahimong usa ka san-tos. Ang mga tawo lang wala gayud maningkamot niini. Atong hisgotan kon sa unsang paagi nga ang mga tawo, kansang mga hulagway atong makita diha sa simbahan, nakaabot sa pagka-santos.

Nahigugma sila sa Dios sa tibuok nilang mga kas-ingkasing, kalag ug hunahuna, ug nahigugma sila sa tanan sama sa ilang kaugalingon, ug gani mas labaw pa kay sa ilang kaugalingon, tungod kay kasagaran mi-sakripisyo sila sa ilang mga kaugalingon alang sa uban.

Sa ilang mga hunahuna, ilang gibutang ang Dios labaw sa tanan, wala sila magsimba sa mga diosdios ug wala gayud sila moapil sa gimbuhaton sa ubang mga relihiyon, sa ingon wala sila mobiya sa pagkam-aunongon ngadto sa Dios.

Sila misunod sa mga sugo sa Dios; gitahod nila ang ilang mga ginikanan, wala sila nasina ni bisan kin-sa, ug wala nila gitugotan ang ilang kaugalingon nga mahimong hinungdan sa kadaot sa uban bisan sa il-ang mga hunahuna, sama sa pagkuha sa kinabuhi sa usa ka tawo o kabtangan, pagpakaulaw sa usa ka tawo, o paghatag kadaot sa panglawas sa usa ka tawo.

Sila wala gayud manlimbong, wala maglagot, wala mangasaba ni bisan kinsa, o nasina ni bisan kin-sa, wala gayud mikaon og sobra kaayo ka daghan, wala mawad-i og paglaum o nanghambog, wala gayud na-ghunahuna sa ilang mga kaugalingon nga mas maayo kay sa uban, ug wala gayud nagtinguha nga makaang-kon sa mahalon nga mga butang. Ilang gipanalipdan ang mga dinaugdaug ug wala gayud nila gitugotan bisan kinsa sa pagtunglo sa pagtuo ug sa Simbahan. Sila mitabang sa mga timawa ug naghupay sa masulub-on. Sila misangyaw sa pagtuo sa mga dili-magtu-tuo ug nagdala kanila ngadto kang Kristo.

Ang mga santos misunod sa mga sugo sa Dios dili ingon og usa ka pormal nga paagi, kondili sa kinasing-kasing gayud, ug ang mga sugo nahimong kabahin sa ilang mga kinabuhi ug nakasulod sa ilang mga kas-ingkasing. Ug tungod niini, ang mga santos nahimong malipayon, tungod kay ang mga sugo ni Kristo mao ang dalan sa kalipay. Gawas pa, ang mga santos lig-ong nagsunod sa Pagtuong Orthodox, nakigbatok sa mga sala, nakigbisog sa mga tintasyon, gipalig-on sa mga pag-ampo ug mga pagpuasa, mitambong sa simbahan, misugid sa iyang mga sala ug mikalawat. Ato ning hisgotan puon nga mas detalyado, ug tan-awa ninyo, nganong gibuhat kini sa mga santos ug sa unsa nga paagi nga kini nidala kanila ngadto sa pagkasantos.

Nganong kinahanglan man ta mosimba?

Usa sa mga sugo nag-ingon nga kita makatrabaho sa unom ka mga adlaw matag semana sa atong adlaw-adlaw nga negosyo, ug usa ka adlaw kinahanglan nga ihalad sa Dios. Kaniadto, Sabado mao ang usa ka adlaw, apan human si Kristo nabanhaw, ang iyang mga tinun-an nagsugod sa pagsimba sa Dominggo. Ang Pagkabanhaw mao ang labing mahinungdanon nga hitabo diha sa kasaysayan sa tawo, ug kini mitabon sa bisan unsa nga nahitabo kaniadto, sama sa nagsubang nga adlaw nga naghimo sa mga bitoon nga dili-makita.

Sa matag Dominggo, ang Orthodox nga mga Kristiyano moadto sa simbahan aron sa pagtambong sa usa ka hiniusang pag-alagad, mokumpisal ug sa pagdawat sa mga Sakramento.

Kita buot gyud nga kanunay makakita sa atong mga minahal kutob sa atong mahimo. Busa, ang mga tawo nga nahigugma sa Dios, mosimba gyud kanunay.

Siyempre, ang usa ka Kristiyano mag-ampo dili lamang diha sa simbahan, apan ingon ngs usa ka espesyal nga dapit nga gipahinungod sa Dios, ang simbahan nakaangkon og usa ka espesyal nga panalangin. Kini ang hinungdan nganong daghang mga tawo nindot ang pamati ug mobati og kalinaw sa simbahan. Kini tungod kay ang mga magtutuo nagti-gom dinhi alang sa pag-ampo, ug si Kristo miingon: “…Diin duha o tulo nagkatigom sa akong ngalan, anaa ako sa taliwala nila” (San Mateo, 18:20).

Sa Simbahan, kita makigsulti sa Dios, mohangyo kaniya sa pag-ayo sa mga masakiton, mag-ampo alang sa mga patay, ug magpasalamat sa Dios alang sa tanan nga mga butang. Apan ang labing importante, diha lang ta sa simbahan makakumpisal ug makadawat sa balaan nga mga Sakramento.

Unsa ba ang kumpisal?

Human ang mga tawo makabuhat og usa ka butang nga dili maayo, sila kasagaran mobati og kabalisa, walay pahulay, ug mag-alingasa ang kasing-kasing. Kini mao ang ilang tanlag nagpahinumdom nga ilang nahugawan ang ilang mga kalag sa sala ug gilapas ang kabubut-on sa Dios.

Kon ang atong mga kamot hugaw, manghunaw gyud ta dayon aron malimpyo pag-usab. Unsaon man nato paglimpyo ang kalag gikan sa sala? Pinaagi lang sa sakramento sa pagkumpisal, sa diha nga kita moangkon sa atong mga sala sa atubangan sa Dios ug sa usa ka pari, mangayo kita sa pasaylo ug magsaad nga dili na kita mousab pagbuhat sa maong sala.

Kon kita makasala ngadto sa usa ka tawo, kita sad-an pareho ngadto sa tawo nga atong nasad-an ug sa Dios, tungod kay kita nakalapas sa iyang balaan nga balaod. Busa, kinahanglan una, nga makig-uli kita sa tawo nga atong nasad-an ug pangayo og pasaylo, ug ikaduha, moadto sa simbahan aron sa pagsugid ug sa pagpakilimos sa pasaylo sa Dios.

Sulayi ang pagtuon sa pagpangayo og pasaylo diha-diha dayon inigkaamgo nimo nga ikaw nasayop, tungod kay samtang magkadugay, mas magkalisud ang pagpangayo og pasaylo. Kon nakakita na mo og kalan-on nga nalata o giagop-op na; sa samang paagi, ang kalag sa usa ka tawo nga wala maghinulsol sa iyang mga sala makasinati sa pagkalata ug pagka-dunot nga espirituhanon.

Matag sala maghimo nato nga huyang espirituhanon. Busa, ang mga tawo nga wala mokumpisal, mahimong mga ulipon sa ilang mga sala, ug magpadayon sa pagpakasala bisan dili na sila gusto niini. Apan ang mga Orthodox nga magtutuo nagadawat sa Lawas ug sa Dugo ni Kristo, ug pinaagi niini, makaangkon kita og gahum sa pagpakigbisog batok sa sala ug sa pagdaug niini.

Ang ubang mga tawo naghunahuna nga kini lisud kaayo ug imposible ang pagsunod sa mga sugo sa Dios. Kini ang mahitabo, sa mga tawo nga naningkamot sa pagkab-ot sa tanan sa ilang kaugalingon. Tinuod, kon wala ang Dios, ang usa ka tawo dili mahimong tinuod nga matarong ug balaan, apan uban sa Dios, kita makahimo sa bisan unsa.

Ang mga demonyo buot nga maulipon ka sa pagpakasala, busa, sila mosulay sa pagdani kanimo nga dili na ka kinahanglan nga mokumpisal, o magsugid sa tanan nimong mga sala. Ila kining gihimo, tungod kay nahibalo sila nga sa higayon nga mokumpisal ka sa imong sala, dili na ni imo. Sila naningkamot sa pagdani kanimo, nga ikaw mao ang sala, ug kini kabahin na nimo, nga kini imong gusto. Apan ang sala dili kabahin nato, kini mao ang usa ka makalilisang nga dangan nga buot motuhop ug mohilo nato. Kon kita mokumpisal sa atong mga sala, kita mabulag nila, makalingkawas ta gikan sa ilang gahum.

Mahimo moingon ta nga ang Simbahan mao ang ospital alang sa mga kalag, ang pagkumpisal mao ang tambal gikan sa sala, ang pari mao ang katabang sa doktor, ug ang Dios mao ang doctor. Kon duna kay bation sa imong lawas, mobisita ka sa usa ka doktor, ug sa diha nga ang imong kalag adunay bation, kinahanglan nga mobisita ka sa Dios, sa pagsugid sa Simbahan.

Si Jesus Kristo mihatag sa iyang mga Apostoles sa gahum sa pagpasaylo sa mga sala: “Ang mga sala nga inyong pasayloon, mapasaylo sab; ang igaid, mag-inaid sab.” (San Juan, 20:23). Sa ilang nahin, ang mga Apostoles naghatag sab ini nga otoridad ngadto sa ilang mga sumusunod, sa mga magbalantay sa Simbahan ni Kristo, ang mga pari. Kini ang hinungdan nganong pinaagi nila makadawat ta sa kapasayloan sa atong mga sala gikan sa Dios.

Ug sa human sa pagsugid sa atong mga sala, kita mahimo nga makadawat sa pagkalawat, ug ang Lawas ug Dugo sa atong Ginoong Jesus Kristo maglimpyo sa atong mga kalag gikan sa mga samad nga gipahamtang sa mga sala.

Unsa ba ang kalawat?

Ang Sakramento sa Pagkalawat mao ang usa ka espesyal nga gasa gikan sa atong Ginoong Jesus Kristo nga iyang gihatag ngadto sa Orthodox nga mga Kristiyano. Sa Katapusang Panihapon uban sa iyang mga tinun-an sa wala pa siya gisakit, ang Manluluwas mikuha sa tinapay, iya kining gipikaspikas ug gihatag ngadto kanila, og miingon “Kini ang akong Lawas.” Ug mikuha siya sa kopa sa bino ug miingon kanila, “Kini mao ang akong Dugo.” Kini mao ang unang higayon nga si Jesus Kristo nagpakalawat sa mga tawo ug nagsugo sa tanan nga nahigugma kaniya sa Pagkalawat usab. Siya miingon, “bisan kinsa nga mokaon sa akong Lawas ug moinom sa akong Dugo magapuyo sa langitnong Gingharian, ug ang dili mokalawat niini, dili makasulod sa Gingharian.”

Sa Sakramento sa Kalawat, atong nadawat mismo ang Ginoong Jesus, ug siya naghatag nato og gahum sa pagtuman sa iyang mga sugo ug sa pagdaug batok sa mga sala.

Masabtan nato kon unsa ang mahitabo sa pana-hon sa kalawat gikan sa yano nga mga panig-ingnan. Ibutang ta nga ang usa ka tawo nagmasakiton, ug ang iyang dugo dili maayo, ang mga doktor mag-abono og dugo gikan sa usa ka himsog nga tawo, ug ang tawong masakiton mamaayo. Ug kon may usa ka tawo nga daot og amimislon (kidney) ug malagmit mamatay, ang usa ka himsog nga tawo mahimong modonar sa iyang amimislon, o usa ka bahin sa lawas, ug ilisan sa mga doktor ang amimislon sa tawong masakiton ug siya maayo pag-usab. Sa samang paagi, sa panahon sa Pagkalawat atong madawat ang walay sala nga Lawas ug Dugo ni Kristo aron tambalan ang atong mga lawas ug dugo gikan sa sakit sa sala. Apan ang tawo dili makakaon lab-as nga unod ug dugo, busa ang Dios naghimo alang nato nga posible ang pagdawat sa iyang makaluwas nga Lawas ug Dugo diha sa usa ka milagroso nga paagi, sa ilalum sa dag-way sa tinapay ug bino. Sa diha nga ang usa ka tawo magadawat sa kalawat sa simbahan, siya naghatag sa iyang kaugalingon ngadto kang Kristo, ug si Kristo mosulod sa iyang kinabuhi.

Kini mahitabo lamang sa panahon sa pinakasentrong serbisyo sa simbahan nga gitawag Liturhiya o Eukaristiya, ug kini mahimo lamang nga buhaton sa usa ka obispo o sa usa ka pari.

Kinsa ang pari?

Kini mao ang usa ka tawo nga migugol sa iyang kaugalingon ngadto sa espesyal nga pag-alagad sa Dios. Siya ang magdumala sa mg gimbuhaton sa simbahan ug usab siya ang gitugutan sa pagdawat sa mga tawo aron makasulod sa Simbahan pinaagi sa Bunyag, sa paghatag absolusyon human sa Kumpisal, sa pagkasal sa pangasaw-onon ug pamanhonon, sa paghimo sa mga gimbuhaton sa paglubong, sa pag-bendisyon sa mga balay, apan ang labing importante, sa paghalad sa Eukaristiya ug sa pagpakalawat sa mga magtutuo. Ang Dios molihok pinaagi sa pari.

Kasagaran, ang labing maayo nga mga Kris-tohanon ang pilion nga mahimong mga pari, apan usahay mahitabo nga ang Dios magpadala sa usa ka dili maayo nga pari ngadto sa mga tawo aron sa pag-sulay o pagsilot. Apan, bisan pa sa usa ka dili maayo nga pari, ang mga sakramento sa gihapon tinuod nga madawat, tungod kay sa mga Sakramento, ang usa ka pari usa lang ka galamiton sa mga kamot sa Dios.

Ang Dios nahigugma sa tanang mga tawo ug nagtan-aw niini, aron nga ang tanan maghinulsol ug makab-ot ang kaluwasan. Busa kon atong ikatagbo ang usa salawayon nga pari o ang usa ka dili takus nga Kristiyano, kinahanglan nga dili kita maguol, apan hinoon, mobati ta og kaluoy sa maong mga tawo, ug mag-ampo ngadto sa Dios alang nila. Mahimong moabot ang higayon nga ang maong tawo kinasing-kasing nga maghinulsol ug mahimo nga matarong o kaha usa ka santos sa usa niining mga adlawa.

Ang usa ka tawo mohimo lang og dili maayo sa diha nga siya malimot sa Dios. Apan sa diha nga ang usa ka tawo mahinumdom sa Dios, mas lisud ang pagbuhat sa usa ka butang nga daotan. Ang mga san-tos sa kanunay nahinumdom sa Dios tungod sa ilang mga pag-ampo.

Unsa ba ang pag-ampo?

Ang usa ka batang lalaki o sa usa ka batang ba-baye nga nahigugma sa iyang amahan, kasagaran mangayo sa iyang tabang o tambag, mosulti niya, unsa ang nakapalibog niya ug sa pagpasalamat sa bisan unsa nga mga gasa. Ang usa ka tawo nga nag-salig sa Dios ingon nga iyang Amahan, magbuhat sab sa ingon, mangayo ug magpasalamat, magpatambag ug magtugyan sa kinauyokang mga pagbati.

Ug ang Dios motubag sa tawo. Ang mga santos kasagaran makadawat og direkta nga verbal mga tubag gikan sa Dios. Apan sa mga makasasala, panagsa lang ni mahitabo, apan sila usab makakuha sa ilang mga tubag; Ang Dios makahimo sa pagpadala sa tubag dili sa mga pulong, apan pinaagi sa pipila ka kahimtang sa kinabuhi, sa mga nadunggan nga mga pakigpulong, sa nabasa diha sa Kasulatan, o sa usa ka sulagma.

Ang laing paagi sa pagtubag pinaagi sa mga pagbati sa usa ka tawo nga masinati atol sa usa ka pag-ampo. Ang mas paspas ug mas maayo nga pag-uswag sa usa ka tawo niini, maghimo kaniyang mas lig-on sa kasingkasing, mas malinawon ug mas mali-payon nga kalag, ug mas tin-aw nga hunahuna. Kini ang mga bunga sa pag-ampo. Ang usa ka tinuod nga pag-ampo makapausab sa usa ka tawo, makapataas sa kalag ug maghiusa niya uban sa Dios.

Tungod ini nga rason, ang mga Orthodox nga mga Kristiyano naningkamot sa pag-ampo kutob sa ilang ma-himo, sa dili pa sila moadto sa higdaanan ug human sila mahigmata, sa dili pa ug human sa pagkaon, ug sa dili pa magsugod sa bisan unsa nga negosyo. Sa bisan unsa nga kakuyaw o kalibog, ang usa ka Kristiyano una sa tanan makig-istorya sa Dios, nga maoy makatabang sa bisan unsang kahimtang, bisan sa kawalay paglaum.

Sa Simbahan, adunay daghan nga mga maanin-dot ug maalamon nga mga pag-ampo, nga ginalitok sa usa ka Kristiyano sa buntag ug sa gabii. Sa adlawan, mahimo nga mogamit sa yano nga mubo nga mga pag-ampo, sama sa “Ginoo, tabangi ako”, “Ginoo, malooy ka nako”, o sa yano “Ginoo, pasayloa ko” (kon nakahimo mo og butang nga dili maayo). Maayo sab magpasalamat sa Dios kanunay kutob sa inyong mahimo pinaagi sa pag-ingon “O Dios, salamat sa tanang mga butang!” Ug “Salamat, Ginoo.”

Ang mga maayong mga managhigala gusto kaayo nga makig-istorya kanunay sa usag-usa, ug kadtong dili magkaistorya sa usa ka taas nga pana-hon, ang ilang pagkasuod nga managhigala mawala. Ingon ini sab sa mga pag-ampo, ang pag-ampo nagpakita kon kita maayo ba nga higala sa Dios. Kon mas kanunay ang inyong panag-istoryahanay, mas lig-on ang inyong relasyon uban Kaniya.

Ang mga panulay naningkamot pag-ayo sa pag-pugong nato sa pag-ampo. Kana tungod kay ang pag-ampo mao ang atong lig-on nga hinagiban batok nila. Kon mas lig-on ang atong relasyon ngadto sa Dios, mas gamay ang kahigayonan nga makahatag sila og kadaot nato.

Ang ubang mga tawo nahibulong nganong ang Dios wala mohatag nato sa tanan nga atong gipan-gayo diha sa pag-ampo. Aw, kon ang usa ka pag-ampo makahatag nato og kadaot o kaha dili pa ta andam kon tagaan ta ini, dili gyud ihatag. Sama kon ang usa ka bata mananghid sa iyang inahan nga mohikap sa init nga karahay. Ang inahan nahigugma sa iyang anak ug dili motugot sa pagbuhat ini, samtang ang bata mahimong mahiubos ug mahimong maldito o maldita, siyempre wala mahibalo nga init ang karahay ug makapaso. Sa samang paagi, ang Dios mas nasayud, unsay maayo alang nato ug manalipod nato gikan sa kadaot bisan kon kita, sa walay kahiba-lo, mangayo niya sa usa ka butang nga makadaot sa atong mga kaugalingon. Busa, kita kinahanglan nga mag-ampo nga masaligon sa Dios; mangayo ta Niya, ug Siya mas nasayud kon angay ba ning ihatag, ug kon oo, mas nasayud siya kanus-a ni angay ihatag.

Kasagaran, ang usa ka Orthodox nga Kristiyano mag-ampo sa atubangan sa mga ikon, kon mahimo.

Unsa ba ang mga ikon?

Ang mga ikon mao ang mga balaang hulagway sa Dios nga nagpakatawo, ang Ginoong Jesus Kristo, sa iyang labing balaan nga Inahan, ug sa mga santos. Ang mga ikon sama og mga tamboanan sa espirituhanon nga kalibutan, diin ang Dios ug mga santos nagpuyo. Sa pagtan-aw kanila, mas sayon alang nato ang pag-am-po nga dili mabalda sa mga kalibotanong mga butang.

Sa karaang mga panahon, sa dihang ang mga tawo sa nagtukod sa unang iglesia sa Dios, ang Ginoo nagmando sa pagbutang ini og mga larawan sa mga kerubin, ang maayong mga espiritu, nga nagpabiling matinud-anon ngadto sa Dios ug nahimong maayong mga anghel. Sa samang paagi, gikan sa unang mga adlaw sa Simbahan, ang mga Kristiyano nagbutang og mga hulagway sa mga santos kinsa nahiusa uban Ginoo. Sa pag-ampo sa atubangan ini nga mga hulagway, ang Dios kasagaran motabang sa mga tawo, ug daghang mga milagrosong mga pagpanambal ang naandan. Sa simbahan, daghang mga tawo magdagkot og mga kandila ug mangurus atubangan sa mga ikons.

Unsa ba ang timaan sa krus?

Usa sab ni ka matang sa pag-ampo, dili pinaagi sa pulong sa dila apan pinaagi sa mga lihok sa lawas, partikular, sa kamot. Ibutang sa tingub, ang unang tulo ka mga tudlo sa mga kamot nga too sa pagpahayag sa atong hugot nga pagtuo diha sa Dios nga Amahan, Dios nga Anak, ug ang Dios Espiritu Santo ingon nga usa ka Dios ug dili mabulag nga Trinidad, samtang ang laing duha ka mga tudlo gibawog sa palad nga nagpasabot nga si Jesus Kristo ang Anak sa Dios, tinuod nga Dios ug tinuod nga tawo, nga nagpasabot, sa iyang duha ka kinaiya, ang pagka-Dios ug ang pagka-Tawo. Pinaagi sa pagpangurus sa atong mga kaugalingon, atong gipakita ang hugot nga pagtuo nga si Kristo nagluwas kanato pinaagi sa iyang kamatayon sa krus.

Kon mohikap ta sa atong mga agtang gamit ang mga tudlo sa tuong kamot, ibutang nato sa tama nga paagi, atong pangayoon sa Ginoo ang panalangin sa atong mga hunahuna aron nga ang maayo nga mga hunahuna lang ug walay daotan nga magpabi-lin didto, dayon mohikap ta sa atong mga tiyan sa pagpangayo sa Ginoo sa pagpanalipod nato gikan sa mga sala nga nakig-uban diha sa atong lawas, dayon mohikap ta sa atong tuo nga abaga sa pagpangayo sa panalangin sa Dios sa atong lawasnong kusog aron atong magamit sa maayong mga buhat lamang, ug sa katapusan, mohikap ta sa wala nga abaga aron nga ang Ginoo maghinlo sa atong mga kasingkasing gikan sa dili maayo nga mga pagbati ug maghimo ini nga balaan, aron nga ang maayo nga mga pagbati lang magpabilin sa sulod ini.

Ang timaan sa krus (o pagpangurus) kinahanglan nga dili paspas, buhaton uban sa pagkabuotan ug pagkamatinahuron. Kon magpataka ta o magkiat sa pagpangurus, ang pagpangurus gawas nga walay pulos, makahatag nato og kadaot. Ang mga demon-yo nailhang mahadlok sa timaan sa krus, tungod kay pinaagi sa iyang kabubut-ong kamatayon sa krus ang atong Ginoo naglumpag sa ilang gahom. Busa sa diha nga kita mahadlok, sa diha nga ang mga demonyo mosulay sa paghadlok nato o sa paglibog sa nato sa dautan nga mga hunahuna, ang labing maayo nga solusyon mao ang pagpangurus (timaan sa krus) — sila motalikod ug mopalayo dayon.

Gawas sa daghang paagi sa pag-ampo, si Jesus Kristo nag-ingon nga ang pagpuasa usa ka paagi nga pagdala nato nga mas maduol ngadto sa Dios ug sa maghatag nato og gahum pag-abog sa mga panulay.

Unsa ba ang pagpuasa?

Adunay pipila ka mga mga adlaw ug gani mga semana sulod sa usa ka tuig, nga ang usa ka Kristiyano kinahanglan nga magpuasa. Niini nga mga adlaw, dili ta mokaon og karne, gatas o mga itlog, ug likayan ta ang mga lawasnong kalipay ug kalingawan, aron makagahin ta og panahon sa atong pag-ampo, pagtuon sa atong pagtuo, ug sa maayo nga mga buhat.

Nganong kinahanglan man magpuasa?

Una, kini usa ka timaan sa atong gugma ngadto sa Dios, tungod kay sa diha nga kita magpuasa alang niya, atong mapamatud-an nga siya mao ang mas importante alang nato kay sa bisan unsa nga kalipay sa atong yutan-ong kinabuhi.

Ikaduha, magpuasa ta aron mapareho ta og dyotay sa Ginoong JesuKristo, Kinsa, human nab-unyagan nagpuasa sulod sa kap-atan ka mga adlaw, og nagdumili sa bisan unsa nga kalan-on. Ang usa ka tinuod nga Kristiyano naningkamot sa paggawi sa iyang kinabuhi sa paagi nga sama sa gibuhat sa atong Ginoo ug sa iyang mga santos.

Sa katapusan, magpuasa ta tungod kay kini maghi-mo sa atong mga kalag ug lawas nga mas lig-on, nga makakat-on, pinaagi sa pagpugong, nga gawasnon sa bisan unsang dautang mga tinguha. Ang mga santos nga nagpuasa ug nag-ampo sa makadaghan, nahimong gamhanan kaayo nga gani sila mismo makapalayas sa mga demonyo nga mopaduol nila, ug usab makahimo sila pagpanalipod sa uban nga mga tawo batok sa mga demonyo, ug maghatag kanila og kagawasan gikan ini. Sa kinatibuk-an, kon ang lawas gilimpyohan pinaagi sa pagpuasa, mas sayon alang sa kalag ang pag-ampo.

Sa pagpakig-angay, ang Simbahan nagtugot sa gagmay nga mga bata, sa mga masakiton kaayo nga mga tawo ug sa mga anaa sa lisod nga mga kahimtang, o sa diha nga walay pagkaong pang-kwaresma, sa pag-likay gikan sa pagpuasa. Atol sa Kuwaresma, ang mga Kristiyano maningkamot sa paghimo sa dugang nga maayong mga buhat, ilabi na sa paghatag og limos.

Unsa man ang limos?

Walay bisan kinsang tawo nga mahimong santos kon ang iyang kaugalingon lang ang iyang gihigug-ma. Sa paghigugma sa uban, ang usa ka tawo kinah-anglan gayud nga makakat-on sa pagtabang sa mga kalisdanan sa uban. Pinaagi sa paghatag og tabang ngadto sa uban, ang usa ka Kristiyano mapareho og dyotay sa Dios kinsa mitabang kang bisan kinsa.

Ang uban nagtuo nga ang mga limos usa lamang ka kwartang gasa sa mga makililimos. Sa pagkatinuod, ang limos mahimong bisan unsa nga buhat alang sa kaayohan sa atong isigka-tawo tungod ug alang sa Dios.

Ang Ginoo maloloy-on sa mga pareho nato, kon kita maloloy-on sab ngadto sa atong isigkatawo. Busa, ang tawong walay kalooy sa uban ug walay pagtagad sa mga kalisdanan sa uban, dili makalaum nga paminawon sa Dios ang iyang mga pag-ampo. Kay kon dili ka motabang sa mga tawo nga nanginahanglan og tabang, nganong maglaum man ka nga tabangan ka sa Dios kon ikaw na sab mangayo sa iyang tabang?

Mas maayo nga imong sulayan nga sa paghatag sa mga limos walay makahibalo, apil na ang tawong imong gitabangan. Kini usa ka timaan sa pagtahod sa pagbati sa tawo nga atong gitabangan, aron dili sila maulawan ug tabang sab ni sa atong mga kaugalingon aron dili ta maghulat og balus o aron daygon sa tali-wala sa katawohan. Kini mao ang paagi sa mga santos.

Kay human nga mohatag ta og tabang ngadto sa usa ka tawo, matintal ta nga manghambog ana. Kana usa ka pagpagawal, usa ka pagbati nga moguba sa ka-lipay ug kaluoy sa ubang mga tawo. Busa, kon mobati ka ini, kinahanglan nga diha-diha dayon sumpoon nimo pinaagi sa pag-ampo: “O Ginoo, luwasa ako gikan sa sala sa pagpagawal!.” Kinahanglan nga pahi-numdoman mo ang imong kaugalingon nga ang Dios maoy naghimo sa tanang maayong butang, ug ang usa ka tinuod nga Kristiyano kinahanglan mapasalamaton sa oportunidad nga nakaapil ka sa buhat sa Dios sa walay pag-angkon sa dungog alang sa imong kau-galingon. Ini nga paagi mapanalipdan nato ang atong kaugalingon gikan sa daghang mga tentasyon.

Unsa ba ang mga tentasyon?

Kini usa ka kaso sa tentasyon, nga nagpasabot, usa ka tinguha o katuyoan sa paglapas sa sugo sa Dios. Pananglitan, nakabuhat ka og usa ka butang nga daotan ug unya laing tawo ang imong basulon o pas-anginlan. Ang tentasyon kanunay maghatag nato og daghang kapilian. Kon mamasangil ta sa laing tawo, mahimo tang mga bakakon ug molapas sa sugo sa Dios, pero kon dili, kita maoy silotan apan nagpabilin nga matinud-anon. Busa klaro kaayo, asay atong pal-abihon, ang Dios o ang kahadlok nga masilotan.

O kaha pananglitan may usa ka tawo naningka-mot sa pagdani nato sa pag-apil sa usa ka butang nga dautan ug atong balibaran, unya ang maong mga tawo naghunahuna nga wala kay pakisama, ug lagmit pasi-palahan ta. Naipit na pod ta sa laing kapilian, kon asay atong pilion, sa Dios ug opinyon sa laing tawo.

Sa kada tentasyon, ang usa ka tawong mahimong modaug o mapildi. Kon dili ta padaug sa tentasyon ug magpabilin nga matinud-anon ngadto sa Dios, kita ang mananaog. Kon makasala ka, pildi ka. Apan kana nga kapildihan pwede pa mabawi, kon ang usa ka tawo nakasabot sa iyang sala, naghinulsol, ug sa pagkakita niya sa iyang mga kahuyang, makig-bisog batok ana. Sa maong mga kahimtang, ang mga tentasyon makatabang nato aron atong mahibal-an unsa ang atong mga kahuyangon aron makahibalo ta unsaon pagpakigbisog ini aron mahatagan og kaayo-han ang atong mga kalag.

Apan, kon ang usa ka tawo gawas nga nagpadaug sa tentasyon, dili pa gyud maghinulsol, ug mohimo pag laing mga katarongan, pildi siya tanan.

Ang mga tentasyon maoy pruweba sa kalig-on sa imong pagtuo. Sa pulong, daghan ang nag-angkon nga sila mosalig sa Dios, apan dinhi ang kinauyokan sa ilang mga kasingkasing makita sa buhat. Sa tentasyon, sa mga tawo nga tinuod nga nagtuo sa Dios magbuhat sumala sa kabubut-on sa Dios, sa pagsunod sa iyang mga sugo, samtang ang mga tawo nga mas nipili sa sala, mamatud-an nga walay pagtuo.

Ang usa ka porma sa tentasyon mao ang mga kalisdanan nga mahitabo sa atong kinabuhi. Kini nga sitwasyon kon ang mga pag-antos moabut, mo-hong-hong ang yawa nga angay tang mahiubos sa Dios o sa ubang mga tawo ug magsugod nagreklamo bahin sa atong mga kinabuhi. Kon mao nay atong buhaton, ang mga kagul-anan dili makuaan, mas mograbe pa inuon ta ug mahimong mas daotan, kita gihapon ang maalkanse.

Sa samang paagi nga ang tubig maghinlo sa hugaw nga naa sa imong nawong, ang paglahutay sa mga lain-laing mga kasakit maghinlo sa kalag gikan sa pagpakasala. Ang Dios nahibalo kon unsa ray imong makaya, ug dili motugot nga ang usa ka tawo makasugat og pagsulay nga dili niya makaya. Ug sa kada tentasyon nga imong malabangan sundan sa es-pirituhanong kalipay.

Giunsa sa sala pagtrabaho?

Hinumdumi karon, ang sala maoy usa ka paglapas sa espirituhanong balaod nga gitukod sa Dios, sa iyang kabubut-on. Ang sala mahimo diha sa buhat, sa pulong, sa hunahuna, tinguha, ug katuyoan. Ang sala mahimong dako ug gamay. Ang ubang mga tawo naghunahuna nga kinahanglan dili magbuhat og dakong sala, apan wala na magtagad sa gagamyang sala. Sayop ni nga panglantaw.

Dihay usa ka higayon nga may duha ka mga babaye niadto kang San Antonio sa Murom; ang usa nagbakho sa usa ka dakong sala, samtang ang usa nagsulti nga kontento siya sa iyang kaugalingon kay wala siyay nahimo nga dakong sala. Ang tigulang (is there a better word?) nisugo sa unang babaye nga magdala og usa ka dakong bato ug ang usa, sa pagkolekta sa daghang gagmay nga mga bato. Sa pipila ka mga minutos, ang duha ka mga babaye nibalik. Ang tigulang niingon nila: “Karon lakaw mo og ibalik ang mga bata sa insakto gyud nga lugar diin ninyo ni gikuha.” Ang unang babaye nga nagdala sa dakong bato wala gyud magkalisud sa pagpangita sa dapit diin niya kuhaa ang iyang dalang bato, samtang ang ikaduhang babaye, naglisud pagpangita sa tanang dapit diin niya kuhaa ang iyang mga bato ug sa kata-pusan mibalik siya ngadto sa tigulang dala pagbalik ang tanan niyang mga bato.

Si San Antonio dayon mipasabut ngadto nila unsa ang gipasabot niini nga mga bato. Sa ikaduhang babaye, siya nagpasabut nga daghang sala nga iyang nahimo, apan wala niya hunahunaa ug nagpasagad, ug wala niya hinulsoli. Samtang ang unang babaye nahinumdom sa iyang dakong sala, nag-antos ini ug nahupay ang iyang kalag gikan ini pinaagi sa pag-sugid ug paghinulsol.

Sa diha nga ang usa ka tawo makasala, ang usa ka itom nga uwat mahibilin sa kalag. Kon ang maong tawo magbalikbalik paghimo sa maong sala sa makadaghan, kini nga sala mahimo na niyang kinaiya, ug sa ingon ang makasasala nga pasyon mopuyo sa kalag. Magsugod dayon ni og hari sa maong tawo, og makabuhat siya sa maong sala bisan wala niya gituyo.

Kon kunis-kunison mo ang mga dahon sa usa ka sagbot, apan ibilin mo ang iyang mga gamut diha sa yuta, moturok ni pag-usab ug maghimo og bag-ong dahon. Ingon ini sab ang mga pasyon nga nakagamut diha sa atong kalag mopaturok ni og bag-ong mga sala. Mao ni hinungdan nganong naay mga tawo nga bisan human og kumpisal magbalik-balik gihapon pagbuhat sa maong sala. Ang pasyon mismo kinahanglan nga maibot.

Ang Ginoong Jesus Kristo nagtudlo nato sa pag-ila ug sa pagwagtang sa mga sala pinaagi sa pagtudlo nga ang pakigbisog kinahanglan sugdan sa paghinlo sa usa ka tawo sa iyang mga pasyon diha sa iyang kasingkasing.

Adunay pito ka mga pasyon diin nagikan ang tanang sala ug miturok, kini mao ang garbo, kahakog, kaibog, kasina, pagkaulitan, kapungot, ug katapolan. Unsay paagi nga kini nga mga sala mabuntog? Pinaagi sa ilang katugbang nga mga hiyas, nga mao, ang garbo mabuntog pinaagi sa pagkamapainubsanon, ang kahakog pinaagi sa pagkamaloloy-on, ang kailibgon pinaagi sa kaputli, ang kasina pinaagi sa kaayo, ang pagkaulitan pinaagi sa pagpugong sa kaugalingon, ang kaligutgut pinaagi sa pailub, ang pagkatapolan pinaagi sa kakugi.

Ingon sa imong nasayran, ang usa ka sala kasagaran magsugod diha sa imong hunahuna. Ang usa ka ideya sa usa ka sala nahitabo, ug kon dili nato kini ibatok diha-diha dayon, kini sa dili madugay pagatubagon sa pasyon nga magdasig kanato sa pagbuhat sa usa ka sala sa tinuod.

Ang pinakasayon nga paagi sa paglikay sa sala mao ang sa pagpakig-away sa mga ideya nga dili gusto sa Dios, gikan sa sinugdanan. Kon mapakyas ka sa pagbu-hat ini, paningkamoti kutob sa imong mahimo nga ang sala dili mahimo diha sa buhat ug dauga ang usa ka dili maayo nga tinguha pinaagi sa pag-ampo ngadto sa Dios.

Apan labaw sa tanan, kinahanglan nga dili ta makalimot kon nganong makig-away ta sa mga sala, sa pagtambong sa simbahan, ug mobuhat sa mga maay-ong mga butang. Dili aron nga daygon ta sa ubang mga tawo, kay usahay dunay higayon nga walay mo-dayeg sa maayong buhat, ug dunay higayon nga ang daotang mga buhat dili masilotan. Apan ang usa ka Kristiyano dili magbuhat sa maayong mga butang aron pasalamatan ug dayegon sa ubang mga tawo, ni ang usa ka Kristiyano molikay sa sala aron sa pag-likay sa silot gikan sa mga tawo. Ang usa ka Kristiyano magbuhat ining tanang mga butang tungod ug alang sa Dios, aron nga mahiusa uban kaniya ug mahimong usa ka santos, ug aron sa paglipay sa walay katapusan diha sa langitnong Gingharian.

Ang kinabuhi lisud alang adtong nagpuyo nga walay Dios. Sila wala mahibalo sa mga balaod sa es-pirituhanong kinabuhi, ilang gihikawan ang ilang mga kaugalingon sa tabang sa Dios, ug kini maghi-mong sayon kaayo alang sa mga demonyo ang pagpa-hisalaag nila ug pagmando nila. Daghang mga tawo nagsugod sa maayong mga katuyoan, apan sa ulahi nahisugamak sa kadaot. Daghang mga tawo buot magbag-o, buot mosalikway sa dili maayong mga kinaiya, apan dili sila makahimo, tungod kay wala sila mobati sa sulod nila og gahum sa pagbuhat sa ingon, nga ang bugtong makahatag walay lain gawas sa Dios, nga wala nila tuohi. Tungod ini nga rason, kita mobati og kaluoy sa mga tawo nga napakyas sa pagpangita sa Pagtuo o sa mga nawad-an ini.

Paunsa ang usa ka tawo mawad-on ug makabaton sa pagtuo?

Ang ubang mga tawo nagtawag sa ilang kaugalingon nga mga magtutuo, apan kadugayan mawad-an sa ilang pagtuo. Kini mahitabo sa dihang ang usa ka tawo nahibalo nga nakasala ug dili andam nga maghinulsol. Ug usahay dunay mga tawo nga nagtuo sa Dios diha lang sa mga hunahuna o mga pulong. Kana nga pagtuo huyang. Ang tinuod nga pagtuo makita lang diha sa usa ka tawo nga dunay tinuod nga relasyon sa Dios. Siya nag-ampo ug nibati og tubag sa iyang mga pag-ampo. Ang mga tawo nagtan-aw sa mga panghitabo sa ilang kinabuhi ug makita pinaagi kanila ang disenyo sa Dios. Sila makig-away sa sala ug tan-awa kon sa unsang paagi ang Dios molihok sulod sa ilang mga kalag, sa paglimpyo ini. Sila tinuod nga nagsunod sa mga sugo sa Dios ug mobati og nagdillab nga gugma ngadto kang Kristo sa ilang mga kasingkasing.

Kadtong nagbaton sa maong pagtuo dili gayud mawad-an kini. Alang nila, ang Paraiso nagsugod na dinhi, sa yutan-ong kinabuhi.

Ang ubang mga dili-magtutuo moingon, “Gusto ko nga motuo sa Dios, apan wala ko masayud kon unsaon.” Para nila, si San Silvano sa Athos nag-tambag sa pag-ampo uban sa mga mosunod nga mga pulong: “Oh Ginoo, kon ikaw anaa, pagpaila nako, ug moalagad ko nimo sa akong tibuok kinabuhi.” Kay sa usa ka mapaubsanon nga pag-ampo, ang Dios mohatag gyud og pagtuo. Ang mapahitas-on lang nga tawo ang dili andam nga moserbisyo ni bisan kinsa, dili siya makahimo, ug dili takus, sa pag-ila sa Dios.

Ang ubang pagtuo

Gawas sa atong Orthodox nga Kristohanong Pagtuo, adunay daghang laing mga tinuohan sa ka-libutan. Ang Kristohanong Pagtuo gikan sa Dios ug nagtudlo sa kamatuoran, samtang ang ubang mga tinuohan mga tinukod lang sa mga tawo o mga demonyo ug adunay daghang mga sayop. Usahay, dunay usa ka butang nga maayo diha nila, nga kapareho sa Kristiyanismo, apan wala nila ang labing mahinungdanon sa tanan, ang atong Manluluwas nga si Jesus Kristo. Kini nga mga tinuohan walay nahibal-an bisan unsa bahin niya, o ang uban nagsulti sa mga bakak bahin niya. Busa, wala bisan asa ini nga mga tinuohan makadala nato ngadto sa Paraiso ni mahimong tulay sa kaluwasan.

Kini ang hinungdan ngano, nga sa iyang Pagkabanhaw, ang Ginoo nagsugo sa iyang mga tinun-an pag-adto sa ubang mga katawhan ug sultihan sila sa kamatuoran bahin sa kaluwasan gikan sa sala ug sa walay katapusang kamatayon. Busa, sulod sa duha ka libo ka tuig na karon, ang mga misyonaryo ug ang mga mag-wawali nagtrabaho taliwala sa lain-lain og dili-Kristiyano nga mga nasud sa tibuok kalibutan, aron ang mga katawohan sa matag dapit makakat-on bahin ni Kristo ug mahimo, kon buot silang magpabunyag ug mahimong Orthodox nga mga Kristiyano. Kini husto ug sa pagkatinuod balaang buhat nagpadayon hangtod karon, ug mao nga ang mga Negro sa Africa, mga Indian sa South America, mga residente sa mga nasud sa Asia ug mga lumulupyo sa Oceania karon namiya sa ilang daan nga mga bakak nga mga tinuohan ug nangita sa ilang mga dalan ngadto sa Orthodox nga Simbahan.

Ang buhat sa mga misyonaryo lisud, apan sila nakadawat og espesyal nga tabang gikan sa Dios, sa pagsaksi sa daghang mga milagro, ug nakadawat sa usa ka dakung balus. Ang Ginoo miingon nga “ang mga nakakabig og daghan ngadto sa kamatuoran modan-ag sama sa mga bitoon sa langit.” Ikaw mahimong mag-ampo alang sa mga tawo nga nagtrabaho sa pagsangyaw sa Pagtuong Orthodox.

Kinahanglan nga dili ta motan-aw sa mga tawo nga wala makaila kang Kristo, uban sa kasuko o sa pagtamay. Kinahanglan ta maluoy nila ug magtagad nila sa usa ka mahigalaon nga paagi. Kon kamo dunay kaila nga dili Kristiyano, pag-ampo sa Ginoo mahitungod niya, ug kon mahimo, ug kon ang maong mga tawo andam sa pagpaminaw, sultihi sila bahin kang Kristo.

Daghang mga tawo moingon nga sila nagtuo sa Dios. Maayo ni, apan ang mga tawo lang nga nahigugma sa Dios sa tibuok nilang mga kasingkasing, moapil sa simbahan, ug naningkamot sa pag-puyo sa iyang balaan nga kabubut-on maoy maluwas gikan sa kamatayon nga walay katapusan, ug dili tong mga tawo nga igo rang nisulti nga nakaila sa Dios.

Unsaon nato pagpuyo sa kabubut-on sa Dios?

Daghan na ka og nakat-onan samtang nagbasa bahin sa mga santos, sa mga pag-ampo, limos, pagpuasa, pagkumpisal, ug pagkalawat. Maayo sab nga mahibalo ka bahin sa maayong mga buhat nga imong mahimo aron sa pagsunod sa kabubut-on sa Dios.

Ayaw pagsulay sa pagpangatarungan sa imong kaugalingon kon ikaw mobuhat ug daotan. Ayaw panlimbong ni bisan kinsa, ayaw pagpaabot nga daygon ka, ayaw hunahunaa ang imong kaugalingon nga mas maayo pa kay sa laing tawo. Ug sa pagkaon ninyo, ayaw pagpatuyang. Ayaw kalimot sa pagpas-alamat ngadto sa mga tawo ug sa Dios. Ayaw palabiha ang mga butang kaysa mga tawo. Ayaw tugoti ang hugaw nga mga hunahuna diha sa imong kasingkasing. Kon mas limpyo ang imong kasingkasing, mas dagan pa ka og makakat-on bahin sa Dios.

Pagmatinahuron sa mga tawo, hupaya ang mga tawo nga mobati og dili maayo. Panghatag sa mga kabus. Duaw sa mga masakiton. Panalipdi ang mga maluya bisan pa sa kuyaw nga kahimtang. Ayaw pagpakig-away sa gagmayng mga butang. Pag-ampo alang niadtong nakasala kaninyo. Tabangi ang uban, ayaw pagtinapolan. Taora ang inyong mga ginikanan ug ang mga pari, ang imong kompesor. Apan kon ang usa ka tawo magdani nimo sa pagbuhat sa usa ka sala, ayaw uyoni, bisan kinsa pa ang modani ninyo, tungod kay kinahanglang sundon ang Dios labaw pa kay sa bisan kinsang tawo.

Ayaw gayud ikaulaw ang imong Pagtuo diha sa mga mata sa ubang mga tawo. Pagmaya sa diha nga dunay nasuko tungod sa kamatuoran o kaha nasuko kay Kristohanon ka. Pinaagi ini, mahimo kang mas duol sa pagkabalaan ug gantihan sa Dios. Hinumdumi ang Dios ug ayaw gayud paghunong sa pagpakig-away batok sa mga sala.

Aron nga mahimong malig-on sa mga hiyas, kinahanglan nga ipahinungod ang bisan unsang maayong mga buhat ngadto kang Kristo. Mao ni nga kon mapasuko mo sa usa ka tawo ug gusto nga man-imalos, kinahanglan pugson hinoon nimo ang imong mga pagbati pinaagi sa pag-ingon sa imong kaugalingon: “tugoti ako nga makapasaylo sa nakasala tungod ug alang kang Kristo kinsa nagpasaylo sa akong mga sala.” Kon dunay tawo nga nanginahanglan og tabang o naay gipangayo sa ato nga sa usa ka butang, sam-tang ang atong kadalo nagpugong nato sa paghatag ini, atong batokan ang atong mga kaugalingon ug iha-tag unsay gipangayo, og maghunahuna sa atong mga kaugalingon: “ako mohatag tungod ug alang kang Kristo kinsa naghatag kanako sa tanan nga akong gipanag-iya.” Kon kita nakakaon na sa husto, apan ang tiyan gusto nga dugangan pa og daghan, mohunong ta sa pagkaon, mobiya sa lamesa ug moingon sa atong mga kaugalingon, “magpugong ko tungod ug alang kang Kristo.” Ang maong kinaiya gikinahanglan alang sa tanan nga maayong mga buhat, dagko man o gagmay nga buhat. Kini makaayo alang nato, niini nga kinabuhi ug human sa kamatayon.

Aron maandan ang mga hiyas, mapuslanon ang pagpaminaw sa usa ka tambag gikan sa mga nagasubay na niini nga dalan. Busa, ang mga Kristiyano maningkamot sa pagpangita alang sa ilang kaugal-ingon sa usa ka maayo ug batid nga magtutudlo ug kompesor. Kini kasagaran usa ka pari o sa usa ka anciano nga monghe, nga nagpahinungod sa iyang kinabuhi ngadto sa Dios.

Kini tanang mga butanga daw lisud kaayo nga sundon, apan ang tanang mga butang molambo sa hinay-hinay diha sa espirituhanong kinabuhi. Sugdan ta sa ginagmay nga mga maayong buhat, ug sa tamang panahon, ang Dios mohatag kaninyo sa mga dagko nga mga butang. Bisan unsa ka lisud pagsu-nod sa usa ka sugo, ayaw gayud kalimti nga ang Ginoo naa duol nimo, pangayo sa iyang tabang ug Siya mopaluyo kanimo.

Seguradong nakadungog na ka nga ang diamante mao ang labing nindot ug labing mahal sa mga mutya. Apan ang tinuod gihimo ra ni gikan sa gansangon nga mga bato, nga kon imong tan-awon, dili nindot. Aron ang gansang-gansangon nga diamante maimong usa ka nindot nga mutya, daghang buhat pa ang kinahanglan gikan sa paglimpyo ug pagputol ug uban pa. Apan sa diha nga ang maong mga buhat mahuman, ang dia-mante magsugod pagkidlap ug mosanag tanan. Ingon ini sab ang kalag sa usa ka Kristiyano: Nagkinahanglan ni og daghang mga buhat ayha nimo makita nga magkidlap-kidlap ug mosanag sa pagkabalaan.

Ayaw pagdahom nga sayon ang kinabuhing espirituwal. Tan-awa ang mga magdudula nga nagtrabaho pag-ayo bisan sa kalisud ug kapuyan pag-ayo sa ilang mga lawas nga gani magsakit pa ang mga kaunoran ayha pa sila mahimo nga kampyon. Sa samang paagi, ang mga santos nagtrabaho pag-ayo aron mahimong mga kampyon sa espiritu. Apan kini mas labihan ka bililhon.

Kini mao ang nag-una ug labing importante nga butang nga mahimong mahitabo kanimo. Kini mao ang bili sa kinabuhi sa usa ka tawo. Gibuhat ta sa Dios aron nga mahimong mga santos.